'We kunnen meedoen in de eredivisie'

De militaire missie in Irak is geslaagd, ook al was er geweld, zegt vertrekkend commandant Van Harskamp. CAMP SMITTY, AS-SAMAWAH - Eén dode bij het Nederlandse SFIR-3 en aan Iraakse zijde twee slachtoffers en één zwaargewonde.De ruim vier maanden van Stabilisation Force Iraq-3 in Zuid-Irak zijn vanwege de reeks van gewelddadige incidenten 'heel bijzonder' geweest, zegt luitenantkolonel Richard van Harskamp (41). Gisteren droeg hij het commando over aan overste Cees Matthijssen. Van Harskamp is, tegen wil en dank, een bekende Nederlander geworden. Als er weer eens een schotenwisseling of beschieting van een van de kampen had plaatsgevonden, moest Van Harskamp voor de tv-camera's het thuisfront geruststellen.

De dood van sergeant Dave Steensma heeft een 'diepe indruk' achtergelaten. ,,Dat snijdt kerven in je ziel en laat littekens achter. Ik heb steeds tegen het thuisfront gezegd dat het mijn doel was om iedereen mee terug te nemen. Dat is in één geval niet gelukt”, zegt Van Harskamp in zijn tent op Camp Smitty, het Nederlandse kampement bij de Zuid-Iraakse provinciehoofdstad al-Moethanna.

Ondanks Steensma's dood kijkt hij terug op een 'geslaagde' en 'buitengewoon leerzame' missie. ,,De landmacht heeft laten zien absoluut professioneel te zijn. We hebben bewezen dat we kunnen meedoen in de eredivisie. Het bataljon is niet ingeklapt, niet missieineffectief geworden. Ook niet de soldaat die daadwerkelijk geschoten heeft, en op wie geschoten is. Het geweld was niet excessief; militairen zijn niet trigger happy.” Zonder in details te treden, vertelt hij dat ,,er incidenten zijn geweest die anders hadden kunnen aflopen”. ,,Natuurlijk hebben we geluk gehad.”

SFIR-3, voor het grootste deel gevormd door Limburgse Jagers uit Seedorf, nam half maart het estafettestokje over van de mariniers. Van Harskamp noemt het 'ontzettend sneu' dat de kwestie rond sergeant-majoor Erik O. hun uitzending heeft overvleugeld.

O. wordt verdacht van het doodschieten van een Irakees tijdens een dreigende plundering. Van Harskamp: ,,Daar heb ik geen oordeel over. Maar het zijn wel mensen als Erik O. geweest die 2800 Iraki hebben opgeleid voor de politie en de nationale garde. Dat is onderbelicht gebleven.”

Het openbaar ministerie heeft inmiddels besloten om Erik O. te vervolgen wegens overtreding van de geweldsinstructie. De drie ernstige incidenten tijdens de uitzending van SFIR-3 zijn geseponeerd. Tijdens verschillende incidenten eind april kwamen twee Irakezen om het leven en raakte er één zwaargewond. Het OM stelt geen strafvervolging in.

,,Ik ben blij dat dat de uitkomst is van het heel gedegen en bijzonder uitgebreide onderzoek dat de marechaussee en het OM hebben ingesteld. Ik wil mezelf recht in spiegel kunnen aankijken en dat geldt ook voor de andere dertienhonderd mensen. Als een van de zaken zou hebben geleid tot strafvervolging, dan zou ik me toch hebben afgevraagd: waar heb ik een steek laten vallen?”

Hij durft zichzelf te beoordelen en dat valt positief uit. ,,Je wordt toch officier om commandant te worden. Dan wil je graag weten hoe je reageert als het spannend wordt. Ik heb het idee dat ik in die situaties naar behoren heb kunnen handelen. Het gezegde is: the proof of the pudding is in the eating. Wat mij betreft heeft het puddinkje goed gesmaakt.”

Sinds de machtsoverdracht van 28 juni hebben de Nederlandse militairen een minder prominente en zichtbare rol in asSamawah. Het patrouilleren in de stad wordt grotendeels overgelaten aan de - door SFIR-2 opgeleide - Iraakse politie en nationale garde. Nederlandse militairen kijken of de Irakezen het werk aan kunnen en springen zonodig met een soort mobiele eenheid bij.

Luitenant-kolonel Matthijssen hoopt de komende vier maanden 'in alle rust en goede harmonie' met de Iraakse autoriteiten samen te werken. Met de bijna vierhonderd civiel-militaire projecten (samen goed voor zo'n 8 miljoen dollar) heeft SFIR krediet opgebouwd bij de bevolking. Van Harskamp: ,,De bevolking tolereert dat wij hier zijn omdat ze er baat bij heeft.” Over acht maanden moeten politie en nationale garde op eigen kracht verder kunnen. Matthijssen: ,,Als je ziet wat er de afgelopen acht maanden is be-reikt, dan mag je verwachten dat politie en nationale garde over nog eens acht maanden in staat zijn zelfstandig voor veiligheid en stabiliteit te zorgen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden