Interview

'We krijgen er betere scholen door'

Rob Stevelmans: 'We moeten niet meer automatisch alles wat lastig lijkt over de schutting van het speciaal onderwijs gooien.' Beeld Koen Verheijden
Rob Stevelmans: 'We moeten niet meer automatisch alles wat lastig lijkt over de schutting van het speciaal onderwijs gooien.'Beeld Koen Verheijden

De man die de lastigste taak wacht bij de invoering van de Wet op het Passend Onderwijs doet niet aan doemdenken en zwartkijken. "Het lijkt een beetje onze volksaard alleen de problemen te zien. Ik zie uitdagingen", zegt rector Rob Stevelmans, verwijzend naar al die vakbonden, politici, leraren en ouders die zich grote zorgen maken en regelmatig alarm slaan.

Vandaag start de Week van het Passend Onderwijs, het ministerie wil scholen bewegen ouders en docenten te informeren over de nieuwe wet. Die verplicht elke school vanaf 1 augustus een passende plek te bieden voor 'zorgleerlingen'. Dat zijn bijvoorbeeld kinderen met een leerachterstand, sociaal-emotionele problemen of een verstandelijke beperking. Het moet ervoor zorgen dat het aantal leerlingen op het dure speciaal onderwijs niet verder blijft stijgen.

In de regio Apeldoorn, Epe en Voorst gaan in verhouding veel jongeren naar het speciaal voortgezet onderwijs: liefst 40 procent meer dan het landelijk gemiddelde. De immense opdracht voor Rob Stevelmans, rector van scholengemeenschap De Heemgaard en voorzitter van het samenwerkingsverband van middelbare scholen in die regio, is dat aantal voor 2021 naar het landelijke gemiddelde terug te brengen. Daarnaast moet het met fors minder geld: 3,8 miljoen euro, bijna de helft van het huidige budget.

Aanzuigende werking
Van de ruim 13.000 middelbare scholieren volgen er in de regio Apeldoorn bijna duizend speciaal onderwijs. Was er eerst de behoefte, of was er veel aanbod en werd behoefte gecreëerd? "Het ligt niet aan ons water dat er hier zoveel zorgleerlingen wonen. Dat is gewoon lekker", zegt Stevelmans. "Het ligt aan geïnspireerde directeuren die ervoor zorgen dat hun scholen optimaal draaien, met veel expertise. Dat heeft een aanzuigende werking gehad. Het gaat precies zoals met een nieuw aangelegde snelweg, die na een paar jaar ook dichtslibt."

De aanstaande veranderingen zijn volgens Stevelmans een logisch gevolg van de ontwikkelingen binnen het onderwijs. Docenten zorgen steeds meer voor onderwijs op maat. Dat geldt voor elke leerling, waardoor er volgens hem nu ook meer ruimte ontstaat voor kinderen die extra steun nodig hebben.

Scholen maken in hun interne zorgstructuur een omslag, zegt Stevelmans. "We moeten onze eigen expertise rond ondersteuning anders organiseren. We gaan onze docenten bagage meegeven zodat ze zorgleerlingen, maar ook de excellente scholier, kunnen steunen, uitdagen, motiveren, inspireren. En we zullen waar nodig experts in huis halen, bijvoorbeeld door mensen aan te nemen van de scholen in het speciaal onderwijs die gaan krimpen."

Twee werelden?
Er zal speciaal onderwijs nodig blijven, stelt hij. Er zijn gewoon leerlingen die niet mee kunnen in het reguliere onderwijs. "Maar we moeten niet meer automatisch alles wat lastig lijkt over de schutting van het speciaal onderwijs gooien. En we moeten niet alles naar de buurman afschuiven, maar overleggen en oppakken waar mogelijk."

Dat besef groeit, het contact tussen de scholen is de afgelopen maanden sterk verbeterd, zegt Stevelmans. "Waar eerst regulier en speciaal onderwijs twee werelden leken, vinden we elkaar en leren we van elkaar. We kijken gezamenlijk waar welke leerling het best kan worden bediend. Er zijn scholen die beter toegankelijk zijn voor leerlingen in een rolstoel, terwijl de buurman misschien meer expertise in huis heeft voor de begeleiding van iemand met een licht autistische stoornis."

Deze week gaan de Apeldoornse scholen ouders informeren. "Die hebben tot nu toe ook alleen maar die verontrustende berichten gehoord en gelezen. Het is volstrekt legitiem dat zij zich zorgen maken. Het gaat om hun kinderen. We willen ze echter geruststellen: want het beste voor hun kind, dat is namelijk ook onze drijfveer."

Is alles dan positief, wordt alles beter en zijn al die zorgen overal in het land voor niets? Stevelmans erkent dat zijn samenwerkingsverband, dat in Apeldoorn voor een van de grootste klussen van Nederland staat, graag al verder op weg was geweest. "We hebben pas eind januari te horen gekregen hoeveel we moeten bezuinigen en met welk budget we gaan werken. Zolang je daar geen zekerheid over hebt, ga je als schoolleider nog geen orthopedagoog aannemen, of docenten trainen. Ik kan me voorstellen dat ouders en docenten zich zorgen maken. Maar we zijn nu zo ver dat we ze kunnen geruststellen. Onze scholen worden beter, onze leraren ook. En dat is goed nieuws voor excellente en zorgleerlingen. Voor elke leerling."

Kwetsbare leerlingen
De invoering van het Passend Onderwijs in de regio Apeldoorn heeft tot gevolg dat het Oscar (Onderwijs Service Centrum Apeldoorn en Regio), per augustus 2015 moet sluiten. "Er zijn leerlingen met leer- of gedragsproblemen, of een combi daarvan, die baat hadden bij onze kleinschalige, beschermde lesplaats. We hadden vorig jaar niet voor niets een 100 procent slagingspercentage op het vmbo. Het is niet vanzelfsprekend dat de kinderen die nu bij ons zitten het op andere scholen redden", waarschuwt Chris van Mechelen. Hij begeleidt als interim-directeur de sluiting van de school, die sinds 2002 bestaat. "Ik weet uit ervaring dat daar een flinke omslag in denken voor nodig is."

Van Mechelen overlegt regelmatig met reguliere scholen over de werkwijze van docenten, orthopedagogen en psychologen van Oscar bij het onderwijs en de zorg van leerlingen: "Er is nieuwsgierig- en leergierigheid". Hij pleit ervoor de kennis en ervaring die er nu is niet verloren te laten gaan. "Ik maak me vooral zorgen over kinderen die na groep 8 nog niet klaar zijn voor het voortgezet onderwijs. Voor die kinderen was Oscar een mooi tussenstation. Er zijn nu basisscholen die informeren naar plekjes voor die kwetsbare leerlingen, maar wij mogen ze niet meer aannemen. Die groep dreigt tussen de wal en het schip te raken. Dat is in het nieuwe schooljaar echt een risico."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden