We hebben niets te vieren in Mexico

Standplaats MexicoBeeld Trouw

Het jaar 2017 heeft nog een dag te gaan, maar als het aan de Mexicanen ligt, houdt het jaar liefst vandaag al op. Terugkijken doen ze ook liever niet te veel; het was in veel opzichten een 'annus horribilis'.

Hoewel de inmiddels meer dan een decennium voortwoekerende drugsoorlog minder vaak de krantenkoppen haalt in het buitenland dan pakweg vijf jaar geleden, is de gewapende strijd tussen staat en georganiseerde misdaad allesbehalve over.

Sterker nog, ze woedt heviger dan ooit. Met ruim 23.000 moorden in de eerste elf maanden was 2017 het gewelddadigste jaar sinds het ministerie van binnenlandse zaken er in 1997 moderne statistieken op na begon te houden.

Van de zeven grote misdaadorganisaties die in 2006 het land in hun greep hielden is weinig meer over, na jaren van arrestaties en liquidaties door de autoriteiten.

Gereduceerd

's Lands grootste, het Sinaloa Kartel, is na de arrestatie en uitlevering aan de Verenigde Staten van drugsbaron Joaquín 'El Chapo' Guzmán Loera ten prooi gevallen aan interne strijd. Los Zetas, ooit de meest gevreesde en gewelddadigste concurrent van Sinaloa, is tot kleine bendes gereduceerd. Het oude Golf Kartel bestaat alleen nog in een veel kleinere vorm. La Familia Michoacana is bijna van de aardbodem verdwenen, net als de Kartels van Juárez en Tijuana.

In plaats daarvan bevechten nu tientallen kleine, zwaarbewapende groepjes criminelen de lucratieve smokkelroutes voor cocaïne, heroïne en crystal meth naar de Verenigde Staten.

De ontmanteling van de grote bendes blijkt het geweld alleen maar te hebben versterkt; dagelijks krijg ik via sociale media en WhatsApp door collega's tientallen foto's van onthoofde, verbrande en door kogels doorboorde lichamen toegestuurd.

Minikapitalisering

President Enrique Peña Nieto beloofde zijn volk bij zijn aantreden in 2012 dat hij het geweld significant zou reduceren. Hij heeft gefaald. Een nieuwe wet die de rol van het leger in de misdaadbestrijding reguleert, wordt door miljoenen Mexicanen gevreesd als een verkapte militarisering van het land.

Peña beloofde de corruptie hard aan te pakken, maar ook op dat vlak is amper vooruitgang geboekt. Terwijl dit jaar alleen al vier oud-deelstaatgouverneurs op verdenking van smeergeld zijn gearresteerd en dagelijks nieuwe schandalen het nieuws halen, is de nieuwe, federale openbaar aanklager voor corruptiebestrijding na jaren soebatten nog steeds niet benoemd. Achttien rechtersposten die haar of hem zouden moeten bijstaan zijn ook nog steeds leeg, net als van de hoogste ambtenaar die de financieën van de federale overheid moet controleren.

De journalisten die daarvan verslag hebben moeten doen, zijn intussen radeloos. Tenminste negen van hen zijn dit jaar vermoord volgens persvrijheidsorganisatie Committee to Protect Journalists, waar ik zelf vertegenwoordiger van ben in Mexico. De meeste moorden blijven onopgehelderd.

Steeds meer journalisten censureren zichzelf; onderzoek doen naar corruptie en georganiseerde misdaad is dikwijls zelfmoord. Een van de slachtoffers was misdaadverslaggever Javier Valdez Cárdenas, een vriend van me. Hij werd op 15 mei in hoofdstad Culiacán van deelstaat Sinaloa met twaalf kogels doorboord.

Optimisme? 

2017 was een verschrikkelijk jaar, maar kan 2018 beter worden? Optimisme is gezond, maar ik weet niet of daar ruimte voor is.

Komend jaar zijn er presidentsverkiezingen, en de campagne gaat traditioneel gepaard met veel electoraal geweld en pogingen tot stemfraude.

Mijn afgestompte collega's gaan Oud en Nieuw in mineur in. Zoals een van hen vandaag nog zei: "No tenemos nada que celebrar." We hebben niets te vieren.

Meer artikelen lezen? Bekijk ons dossier: 'Standplaats Mexico'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden