'We hebben gebeld, lichtkogels afgevuurd'

KANA - Het massagraf van de 102 Libanezen is nog niet helemaal voltooid. Metselaars zijn met het plamuurmes in de weer om de stenen tussenmuurtjes af te werken. Uitgedroogde kransen en foto's van de slachtoffers sieren de betonnen stenen. Mensen van heinde en ver komen kijken.

Een sjiïtische molla uit Irak, toevallig in Libanon, kijkt toe. “Waarom ik ben gekomen? Ik weet het niet, misschien om het zelf te aanschouwen, het beter te onthouden, om het werkelijker te beleven. Ik kan nu de kinderen bij wijze van spreken zien liggen, met hun ogen open, zand erin. Vooral als je zelf kinderen hebt, dan raakt dat. Ik heb een dochtertje gekregen, 6 maanden oud. Stel je voor dat zij hier zou liggen.” De post waar 100 Fiji-soldaten onderdak verleenden aan zo'n 250 Libanese vluchtelingen, ligt 200 meter verder.

In het dorpje in Zuid-Libanon, ongeveer 7 kilometer ten noorden van de Veiligheidszone, liggen een paar Unifil-posten. Ze zijn daar al 18 jaar, aanvankelijk om de ruzieënde Palestijnen en Israëliërs uit elkaar te houden. Inmiddels hebben de Palestijnen plaats gemaakt voor een groep Libanese sjiïten: Hezbollah, en probeert Unifil een buffer te vormen tussen Israël en de Hezbollah.

De Libanezen spreken over “het verzet” als ze Hezbollah bedoelen, de Israëliërs over 'terroristen'. De Unifil-posten in Kana en regio zijn bemand door soldaten uit de Fiji, maar er zijn ook enkele Ghanese en Noorse VN-militairen gelegerd. Op 18 april, rond twee uur in de middag, schoten Hezbollah-strijders, 300 meter naast een Fiji-post midden in Kana, een Katjoesja af op Noord-Israël. Het antwoord liet niet lang op zich wachten. “Zestien 155 mm granaten werden afgevuurd op de Hezbollah-positie, buiten onze basis”, vertelt de commandant van de Fiji basis, een donkere man van bijna twee meter lang. Hij vindt zestien wel een beetje veel om op één positie te schieten. “Teveel? Daar wil ik niet op antwoorden. Het is wel veel.”

De bommen vielen te dichtbij, 300 meter van de basis af, en de gebruikelijke gang van zaken is dat, aldus Michael Lindvall, een Unifil woordvoerder, “de post een rode lichtkogel afschiet, een teken voor de Israëliërs dat ze te dichtbij een VN basis zitten met hun artillerievuur. Voorts bellen ze ons hoofdkwartier en wij bellen de Israëliërs, als bevestiging dat ze te dichtbij schieten.” Dan kan Israël ophouden met schieten, of de schietrichting veranderen. “En in de regel doen ze dat ook.”

Onwetend

Niet bekend

“Ze wisten het niet? We hebben drie lichtkogels afgeschoten, en gebeld”, zegt de Fiji-commandant van de geraakte basis. Volgens hem - hij wil zijn naam er niet bij vermeld zien - kunnen de Israëliërs die drie lichtkogels niet gemist hebben. De beschietingen houden niet op, integendeel, ze veranderden van richting. Een nieuwe reeks bommen wordt afgevuurd, zestien granaten, die dit keer niet naast, maar op de basis landen.

De Fiji's, wier telefoonlijnen het hebben begeven, roepen nu via de radio om hulp bij het hoofdkwartier. Een radio-amateur neemt het gesprek op. De volgende dag verschijnt het in zijn geheel in de krant. De Fiji-soldaat, die in het begin nog rustig verslag doet, wordt emotioneler naarmate zijn verzoek om een staakt-het-vuren blijkbaar geen resultaat heeft. “Maar verdorie, we hebben hier gewonden en doden. Doe iets! Doe iets. De basis wordt geraakt, ik herhaal, de basis wordt direct geraakt. Er worden burgers geraakt, we hebben gewonde burgers.”

“Als een radio-amateur kon horen wat er gebeurde, denk je dan dat de Israëliërs niet hoorden wat er gebeurde?” vraagt een VN woordvoerder in Tyrus. “Ze hebben de beste veiligheidsdienst in de wereld, en ze horen niet wat iedereen kan horen?” Drie lichtkogels, en een paniekerige Fiji soldaat die over de radio om hulp roept en melding maakt van doden en gewonden. Geen reactie van de Israëlische kant.

Libanese verbindingsofficieren die in een huis tegenover de basis op dat moment dekking moeten zoeken, omdat de bommen op nog geen 10 meter van hen inslaan, vertellen: “We hebben het VN-hoofdkwartier gebeld, omdat wij via de radio de Fiji's hoorden schreeuwen en er vanuit de basis gegil kwam.” Die hebben dan al contact gemaakt met de Israëliërs.

Het hoofdkwartier belt voor een tweede keer de Israëliërs. Michael Lindvall: “Pas na de tweede keer hebben ze gezegd dat ze de zaak zouden bekijken.” Na vijftien minuten, zestien inslagen later, stopt het vuren. Maar dan is het al te laat. De twee barakken liggen in puin en staan in brand. De vluchtelingen moeten bij elkaar worden geraapt, 102 overleven het niet.

De Fiji's, de Libanese verbindingsofficieren en VN-personeel in Tyrus menen dat het raken van de basis geen fout was. Unifil heeft al achttien jaar deze basis in Kana, en de Israëliërs zijn dit gebied al net zo lang aan het bombarderen. “Nee, we zijn in die achttien jaar nog nooit geraakt”, bevestigt de Fiji-commandant.

“Artillerievuur, vanuit de Israëlische positie, kan een fout van 20 tot 40 meter hebben”, zegt de Libanese verbindingsofficier, niet 300. En dat met hun materieel. Wij werken nog met stenen-tijdperk-spul als je een vergelijking wilt maken. Fiji-soldaten vertellen dat zo'n fout, vanuit militair oogpunt, niet mogelijk is. Hun baas zegt dat ze hun mond moesten houden. “Luister, je kunt er vanuit de basis niet over oordelen, ik stond niet aan de andere kant van het kanon”, zegt hij.

De Israëliërs, ongeacht of ze nu wel of niet de bedoeling hadden de basis te raken, beweren dat ze niet wisten dat er vluchtelingen zaten. Timor Göksel, de woordvoerder van Unifil: “Dat verhaal koop ik niet. We hebben vanaf het begin tegen iedereen die het maar wilde weten, gezegd dat wij 6 000 vluchtelingen hadden op VN-posten in het gebied. Het stond in de kranten, het was te horen voor de radio.”

De Fiji-basis commandant en zijn soldaten vertellen dat ze de Israëlische drone (onbemand verkenningsvliegtuigje) vanaf het begin van het conflict, elke dag zagen. “De vluchtelingen zaten hier al een week, die liepen in en uit de basis als het wat rustiger was, het moet vanuit de lucht te zien zijn geweest dat wij hier een grote concentratie mensen hadden.”

Explosie

Een video-opname, gemaakt door een Noorse VN-militair gelegerd op een nabijgelegen post, van de drone ten tijde van het bombardement op Kana, bevestigt de aanwezigheid ervan. De Israëlische premier Sjimon Peres zegt dat de drone ergens anders mee bezig was. Of de drone op die dag nu wel of niet de VN-basis in de gaten hield, hij had zeven dagen de tijd om ruim 250 mensen rond en op de basis op te merken. En de drone is niet blind.

Ali Sjifali uit Nabatia kan het beamen. “Het was 19 april, en het was rustig, we hoorden alleen het geronk van de drone in de verte, we konden hem niet zien want het was heiïg. Maar er waren geen beschietingen of zo. Ik dacht, ik stap even in de auto om brood te gaan halen. Dat was een rit van twee minuten en twee minuten terug. Ik had mijn auto nog niet voor mijn huis geparkeerd, liep naar de voordeur, of een helikopter vliegt langs en mijn auto explodeert.” Een zwart geblakerd chassis bevestigt zijn woorden.

Hoe de Israëliërs de Hezbollahstrijders de basis in hebben zien hollen als ze de basis niet in de gaten hielden, is nog een raadsel. Maar de Fiji-commandant meent dat er bij hem geen Hezbollahstrijders op de post zaten. “De meeste mensen in dit dorp kennen we. Zo niet bij naam, dan wel van gezicht. Hezbollahstrijders uit dit gebied komen niet naar de VN-basis. Als beschietingen beginnen, worden de poorten gesloten en kan er niemand in of uit”. 18 April was een roerige dag, en de post zat al dicht toen de Hezbollahstrijders hun Katjoesja afschoten. Niemand kon er meer in.

De conclusie van het VN-onderzoek is dan ook geen verrassing. Israël beschuldigen van opzet gaat ver, maar het kan eigenlijk geen vergissing zijn geweest. De Fiji-commandant is voorzichtig. “Ik kan zelf niet oordelen of het een fout was, u moet het officiële onderzoek lezen.” Maar zijn soldaten denken van wel. “Ze weten dat we hier zitten, al 18 jaar. We zijn nog nooit eerder geraakt, we hebben lichtkogels afgevuurd, we waren op de radio te horen, het hoofdkwartier heeft gebeld, de drone was er, dat is geen fout geweest. Het was de bedoeling ons te raken.”

Blijft natuurlijk de vraag welk belang de Israëliërs hebben bij het beschieten van een VN-basis met vluchtelingen. “Ik denk dat ze slechts een paar vluchtelingen wilden raken, vijf, zes misschien, om zo druk uit te oefenen op de bevolking om Hezbollah niet te laten schieten in de buurt van waar zij schuilen”, legt een Fiji uit die als een van de eersten de getroffen barak bereikte. De enige fout die de Israëliërs dan maakten lijkt dat ze het aantal vluchtelingen verkeerd hadden ingeschat.

Wat gebeurt er nu? “Dat rapport verdwijnt in de doofpot, en verder niets, zoals altijd”, zegt een VN-medewerker die, zoals de meesten, hun commentaar anoniem leveren. “Waarom? Ik woon hier vlakbij Israël.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden