'We doen ons best, Europa moet helpen'

Het centrum van Tirana, hoofdstad van Albanië, ziet er ongewoon vrolijk uit. Maar daarbuiten heerst de armoede. En dat zal zo blijven zonder internationale steun.

TIRANA - Het centrum van Tirana oogt groen, veel groener dan het de afgelopen tien jaar is geweest. De illegaal gebouwde restaurantjes en winkeltjes langs de belangrijkste boulevard van de hoofdstad zijn verdwenen. De eveneens zonder toestemming verrezen betonkolossen langs het gekanaliseerde riviertje zijn deels gesloopt. Bergen puin bedekken de oevers. ,,We hebben 120000 vierkante meter groen teruggeven aan de burgers van Tirana'', zegt onderburgemeester Mimi Kodheli trots.

Ook de oerlelijke flatgebouwen langs de belangrijkste straten van Tirana -een erfenis van het arbeidersparadijs van de communistische dictator Enver Hoxha- hebben een gedaanteverwisseling ondergaan. In plaats van grijs en bruin zijn ze nu geelgroen, roodoranje of blauwpaars. Onder de stralende herfstzon ziet het centrum van de ooit zo deprimerende stad er zelfs vrolijk uit.

Verantwoordelijk voor die metamorfose is ex-kunstenaar Edi Rama, in oktober 2000 gekozen tot burgemeester van de hoofdstad. ,,Geniaal'', noemt zijn plaatsvervanger Mimi Kodheli de man die zij al vanaf haar geboorte kent. ,,Een non-conformist, niet des Balkans.''

De sloop van de illegale gebouwen was niet eenvoudig, vertelt Kodheli. Aanvankelijk dachten de meeste eigenaren dat het een grap was. Een van hen, de eigenaar van het huis van plezier Titanic, had niet gerekend op Rama's voortvarendheid. De clientèle moest het pand ontvluchten toen de burgemeester met een aantal bulldozers voor de deur stond.

Fatos Lubonja, columnist en dwarsligger, is minder enthousiast. Volgens hem zet Rama gewoon de oude politiek voort met nieuwe middelen. De sloopbedrijven leveren hun diensten gratis in ruil voor wederdiensten, weet hij: belastingvrijstelling en vergunningen om elders te kunnen bouwen. ,,Het is één façade'', zegt hij. ,,Als je achter de grote boulevards kijkt, wordt het steeds slechter.''

En inderdaad, daar worden enorme complexen gebouwd in straatjes die zijn berekend op paard en wagen. Verder naar de randen van de stad wonen de mensen die de armoede van Noord- en Oost-Albanië zijn ontvlucht, een derde van de drie miljoen inwoners van Albanië woont inmiddels in Tirana. Daar zijn geen scholen en ziekenhuizen, daar valt de stroom- en watervoorziening nog vaker uit dan in het centrum.

Lubonja: ,,We zijn er heel goed in de internationale gemeenschap te bedonderen door façades te bouwen. Die ziet maar twee straten en kijkt niet verder dan haar neus lang is.'' Die internationale gemeenschap is onmisbaar voor Albanië. Zonder steun van individuele staten en van de Europese Unie, zonder leningen van de Wereldbank blijft de infrastructuur in het binnenland beroerd, komt de economie daar niet tot bloei, en zal Albanië nooit op eigen benen kunnen staan.

Een van de vertegenwoordigers van de internationale gemeenschap, een West-Europese diplomaat die anoniem wil blijven, ziet hoop in de recente politieke veranderingen in het land. De regerende Socialistische Partij van Fatos Nano sloot begin dit jaar een 'monsterverbond' met de rivaliserende Democratische Partij van Sali Berisha, premier tijdens de crisis van 1997, toen chaos het land regeerde.

,,Albanië is in 1991 gefrustreerd begonnen'', zegt hij. ,,Het was het zwarte gat van Europa. Dat zat ze heel hoog. Met de opvang van vluchtelingen uit Kosovo in 1999, met haar gematigde opstelling tijdens de crises in Zuid-Servië en Macedonië en nu, met de aanpassingen in de regering, willen ze tonen een fatsoenlijk land te zijn. Ze hebben het verschrikkelijk hard nodig serieus genomen te worden. En om eerlijk te zijn, er zit wel iets van schot in.''

Deels blijkt dat ook wel uit de economische gegevens. Al een reeks van jaren groeit de Albanese economie met een procent of zes per jaar, de inflatie is laag. Maar het land heeft meer nodig, betoogt de econoom Ylli Çabiri; erkenning van Europa en toetreding tot de EU.

Het lijkt ijdele hoop voor een land waar het bankwezen en de rechtspraak nauwelijks functioneren, waar bijna niemand belasting betaalt, waar ondanks inspanningen van de regering corruptie, vriendjespolitiek en criminaliteit vaak nog hoogtij vieren en waar in bepaalde streken de armoede on-Europees is.

,,We hebben enorm hervormd'', zegt Çabiri niettemin. ,,De mensen hebben daarvoor betaald, zonder morren. We hebben dezelfde inspanningen geleverd als Hongarije en Slovenië die op de drempel van de EU staan. Ons probleem is dat we op een veel lager niveau zijn begonnen. Europa begrijpt dat niet.'' De econoom windt zich op: ,,Deze regio moet onmiddellijk worden geïntegreerd. Anders blijven we betalen zonder dat er iets verandert. Dat levert frustraties op, waardoor Europa uiteindelijk toch zal moeten betalen om hier de boel stabiel te houden.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden