We doen het lekker zelf

Eigen gebakken brood, zelfgemaakte jam. Maar ook ingemaakte zilveruitjes, geweckte groenten, zelf-gedraaide boter, thuis gefabriceerde bonbons en ingemaakte peren. We doen het liever zelf, home made. Dag supermarkt, hallo keuken.

IRENE RAS

Boter
Home Made is de titel van het succesvolle kookboek van Yvette van Boven. Vanaf vorig jaar te koop in Nederland, sinds deze herfst over de hele wereld. Amerikanen, Canadezen, Australiërs, NieuwZeelanders en binnenkort ook Duitsers, Ieren en Engelsen maken kennis met het Nederlandse kookboek. En dat is knap. Het kookboek gaat niet eens zo zeer over een nieuwe manier van koken, als wel over een nieuwe manier van eten. In Nederland is sinds deze maand ook de opvolger in de boekhandel te koop: Home Made Winter.

Yvette van Boven is foodstylist, receptschrijver, cateraar, restauranteigenaar én illustrator. Home Made is haar kookboekdebuut. "Ik dacht zelfs nog toen ik het boek af had: 'Al die knipsels en illustraties, is het niet een beetje te klunzig in elkaar gezet?'" Het tegendeel is waar. Een jaar lang werkte ze thuis op haar kamer in stilte aan het vuistdikke boek. Recepten schrijven, illustraties maken en samen met haar man, fotograaf Oof Verschuren, foto's maken. Het boek kreeg een Gourmandnominatie voor het beste kookdebuut, werd Kookboek van het Jaar (prijs van vakgenoten) en ontving het Lintje van de Boekenverkoper (prijs voor de meest informatieve boeken van het jaar, non-fictie). Ze is er zelf nog een beetje beduusd van, maar de collectieve behoefte zelf in eigen keuken aan de slag te gaan, snapt ze maar al te goed. "Onze smaak heeft zich de afgelopen jaren behoorlijk ontwikkeld. We weten wat we lekker vinden. En bovendien: mensen worden gek van die additieven in supermarktproducten."

"Home Made voldoet wereldwijd duidelijk aan een behoefte", zegt foodtrendwatcher Marjan Ippel. "Er is nog geen enkele Nederlander die een kookboek over de grens verkocht kreeg, zelfs geen sterrenkok." Met die wereldwijde behoefte doelt Ippel op alle voedselschandalen van de afgelopen jaren. "Decennia lang vertrouwden we fabrikanten blindelings, nu doen we het liever zelf."

Ippel is niet alleen foodtrendwatcher, maar ook organisator van boerenmarkten, underground wel te verstaan. Dus zonder vaste locatie, zonder regelmaat van de klok en zonder vaste deelnemers. Maar wel met veel succes. Op de markt wordt alles verkocht dat ieder mens met een beetje aanrecht en wat keukengereedschap zelf kan maken. Van patés tot jenever, van kazen tot zelfgedraaide worst. Deelnemende verkopers zijn thuisproducenten.

"Home made is geen linkse hobby", benadrukt de foodtrendwatcher. "Er zijn zoveel mensen met goede banen die 's avonds na hun werk in de keuken zelfgemaakte worsten staan te draaien." Dat doen ze voor een betere smaak, maar ook gewoon voor hun eigen plezier. Het zijn vooral nieuwsgierige mensen, die precies willen weten hoe je bijvoorbeeld jenever maakt. En die zich daar helemaal in verdiepen. "Ik hoor wel eens beweren dat Home Made koken typisch high class of typisch Randstad zou zijn, maar dat valt in praktijk reuze mee." Als je maar van lekker eten houdt.

"Wie geïnteresseerd is in lekker eten, wordt steeds nieuwsgieriger", weet culinair journalist en Trouw-medewerker Karin Luiten, van wie vorig jaar het kookboek met de veelzeggende titel 'Zonder pakjes en zakjes' verscheen. Zo'n 15.000 exemplaren zijn er in korte tijd van verkocht. "Heb je eenmaal heel erg lekker gegeten, dan wil je niet meer anders. En dus gaan we steeds meer zelf aan de slag", aldus Luiten. Het aanbod van de supermarkt is te gestandaardiseerd, vinden zowel Luiten als Ippel. Al die pakjesmixen hebben dezelfde smaak.

Gedachteloos boter, kaas en worst in je winkelwagen deponeren, is niet meer van deze tijd. "Het gaat weliswaar langzaam", definieert Ippel, "maar uiteindelijk is schaalverkleining onvermijdelijk." Zo zie je enerzijds meer kleine producenten die hun waar in de supermarkt mogen verkopen, en anderzijds giganten als koffiebedrijf Starbucks, die hun producten alleen nog maar van lokale producenten afnemen. En dus de opmars van doe-het-zelf-kookboeken.

Logisch, want hoeveel meer kant en klaar kan een mens nog hebben, vraagt Karin Luiten zich hardop af. "Zolang supermarkten meer winst op een potje appelmoes maken dan op een zak appels, zullen ze zich nog wel blijven uitsloven." Hoe lang ze dat volhouden, vindt ze moeilijk te voorspellen, maar de kant en klaar-piek is nu echt wel geweest. "Maak je een jam zelf, dan heb je er veel meer invloed op. Yvette heeft een recept van bramenjam met rozemarijn, hartstikke lekker!"

Een paar weken geleden was Yvette van Boven voor boekpromotie in Brooklyn, New York. Daar lopen ze nog wel een stukje verder vooruit. "Zelf maken is onder New Yorkers heel hot, ze maken graag heel veel zelf", vertelt Van Boven. Volgens Ippel leeft Home Made niet alleen in de westerse keuken, maar ook in de oosterse. "In sommige Aziatische landen speelt het ook enorm, maken ze in huiskamerrestaurants hun eigen tofu, zoals dat eeuwen geleden gebeurde."

In tijden van ik-ben-zo-druk en ik-heb-zo'n-haast klinkt zelf gemaakte boter of thuis bereide tofu tegenstrijdig. Maar it's all in the mind, zegt Marjan Ippel. "In plaats van één keer per jaar gaan we nu zes keer per jaar op vakantie, we spenderen uren per dag op Facebook en Twitter. Hoezo hebben we geen tijd?" De moderne mens mag dan weliswaar in drukke tijden leven, maar dat wil nog niet zeggen dat diezelfde mens geen tijd heeft voor leuke dingen, is haar conclusie. En nee, Nederlanders gaan echt niet alleen voor het gemak. De huzarensalade uit plastic bakje stond weliswaar decennia lang onverwoestbaar op ons kerstmenu, maar 'lekker makkelijk' hebben we ons toch vooral laten aanpraten door voedselproducenten", zegt Ippel beslist. "Bovendien: zelfgemaakt en makkelijk sluiten elkaar absoluut niet uit." Home made vergt niet veel kooktalent en evenredig weinig ingrediënten.

Yvette van Boven ontvangt nog steeds enthousiaste reacties van lezers, foto's van zelfgemaakte broden en bonbons, of gewoon een potje jam per post. "Zoiets als zelf mosterd maken, geeft mensen een juich-gevoel: 'Oh, ik kan dit ook!'" Als het aan haar ligt, maken we heus niet iedere dag alles zelf, ze wil het absoluut niet prediken. "Ik wil alleen maar laten zien: zo kan het ook in je keuken."

Yvette van Boven, Home Made (€34,95) en Home Made Winter (€24,95), Fontaine uitgevers.

Meteen aan de slag
Misschien ligt het aan mij, ik vind mijn eigen gemaakte boter lekkerder dan uit de winkel. Hij heeft iets romigers. Het kan ook zijn dat ik het zó leuk vind om mijn eigen boter te serveren dat ik hem daarom lekkerder vind.

1. Klop 1 liter slagroom héél lang, met een mixer, tot hij eruitziet als roerei.

2. Giet hem dan uit door een schone theedoek die u in een vergiet hebt gelegd. Vang de wei (het vocht) op. Wring de boter zo goed mogelijk uit.

3. Kneed hem daarna in een kom ijswater, net zo lang tot het water helder is. Dat is meestal na 2 of 3 baden. Dit spoelen is belangrijk, want als er nog sporen wei in de boter zitten, zal de boter snel ranzig worden.

4. Laat 2 houten spatels ondertussen weken in een andere bak koud water en gebruik ze om een mooi blokje boter te vormen. Pak uw boter in bakpapier en bewaar hem in de koelkast. Hij blijft zeker 2 weken goed!

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden