We apologize Wereldexcuuskaart

Wie aan wie?

De Britse regering aan de bevolking.

Waarvoor?

Voor geheime CIA-vluchten boven Brits grondgebied. Met dergelijke vluchten zijn mogelijk terreurverdachten overgebracht naar geheime detentiecentra in Europa en daarbuiten. Volgens de Britse minister van buitenlandse zaken David Miliband hebben de VS Groot-Brittannië pas ’onlangs’ over de vluchten ingelicht. Zo zouden twee CIA-toestellen met elk een terreurverdachte aan boord in het geheim tussenlandingen hebben gemaakt op het eiland Diego Garcia, Brits grondgebied, in de Indische Oceaan. Een van de vervoerde verdachten zit nu vast in Guantánamo Bay. De Britse regering had steeds ontkend dat het land betrokken was bij de geheime vluchten.

Waarom nu?

Een goede vraag. Want al jaren zijn er zeer sterke aanwijzingen voor het bestaan van de geheime CIA-vluchten, onder meer via Europa. Harde bewijzen zijn moeilijk te leveren omdat de Amerikanen geen openheid verschaffen. De vluchten zijn onder Europese mensenrechtenregels verboden.

Wie aan wie?

Het Japanse parlement aan de Ainu.

Waarvoor?

Het parlement heeft voor het eerst erkend dat de Ainu bestaan. Dit inheemse volk leeft op het eiland Hokkaido. Ze zijn met enkele tienduizenden, hebben een relatief lichte huid, veel haar en lange baarden. Ze spreken een eigen taal waarin ze zichzelf ook wel Utari – ’kameraden’ – noemen. Van oorsprong is het een volk van jagers met een animistisch geloof. De Japanners koloniseerden Hokkaido halverwege de 19de eeuw, verboden de taal van de Ainu en dwongen hen Japanse namen aan te nemen. In 1899 golden de Ainu zelfs als ’voormalige inheemsen’, voor wie de volledige assimilatie vrijwel was voltooid.

Waarom nu?

De Japanse overheid is al sinds de jaren negentig langzaam bezig haar houding te veranderen. Vorig jaar steunde Japan een VN-verklaring ter bescherming van inheemse volkeren waarin de Ainu expliciet werden genoemd. De G8-top van juni op Hokkaido was de directe aanleiding voor de nieuwe stap. De regering heeft het besluit van het parlement overgenomen, biedt nog geen excuses aan voor onrecht dat de Ainu is aangedaan, maar erkent de discriminatie wel als feit.

Wie aan wie?

De staat Niger aan Hadijatou Mani.

Waarvoor?

Voor gebrek aan bescherming. Hadijatou Mani (24) was op 12-jarige leeftijd verkocht als slaaf aan een man die haar tien jaar lang dwong te werken op het land en in huis. Hij verkrachtte haar toen ze 13 was en dwong haar zijn kind te baren. Slavernij is sinds 2003 verboden in Niger, maar volgens de rechter deed de staat te weinig om de vrouw tegen de slavernij te beschermen. De uitspraak is uniek voor de regio en belangrijk omdat ook in buurlanden als Mali en Mauretanië nog veel slavernij voorkomt. Strikt genomen heeft de staat Niger geen excuses aangeboden, maar wel toegezegd de opgelegde boete van omgerekend 15.000 euro te betalen.

Waarom nu?

Langzamerhand beginnen internationale verdragen tegen mensenhandel en dwangarbeid lokale uitwerking te krijgen. Dit is er een voorbeeld van. In Europa was er in 2005 al een zaak van een Togolees dienstmeisje dat onder slavernij-achtige omstandigheden werkte in Frankrijk. Dat land werd veroordeeld omdat de staat haar rechten niet goed had gewaarborgd.

Wie aan wie?

Diego Maradona aan de Engelsen.

Waarvoor?

Voor het maken van een goal met de hand tijdens het WK van 1986 in Mexico. Dit eerste Argentijnse doelpunt in de kwartfinale tegen Engeland kwam een paar jaar na de Falkland-oorlog. De spanning tussen de twee landen was toen nog groot. Maradona leek over de Engelse doelman Shilton heen te koppen, maar in de herhaling bleek dat hij zijn hand had gebruikt. De Engelsen hebben hem dat nooit vergeven. Diego Armando Maradona zei twintig jaar lang dat het doelpunt ’een beetje van het hoofd van Maradona en een beetje van de Hand van God’ was gekomen. Twee jaar geleden erkende hij al dat het toch echt zijn eigen hand was. In januari zou hij tegen de Britse boulevardkrant The Sun gezegd hebben dat ’als hij zijn excuses kon aanbieden en de tijd terug kon draaien, hij dat zou doen’. In Engeland werd dat opgevat als excuses, maar in Argentinië ontkende Maradona het zo te hebben bedoeld.

Waarom nu?

Dat is onduidelijk. Zeker is dat dit doelpunt in Engeland nog steeds veel emoties veroorzaakt. Maradona is inmiddels bondscoach van de Argentijnen.

Wie aan wie?

De Australische regering aan de aboriginals.

Waarvoor?

Voor onder meer het weghalen van tienduizenden aboriginalkinderen bij hun ouders. Dat gebeurde tot in de jaren zeventig omdat de Australische overheid de kinderen ’beschaving’ wilde bijbrengen. De Australische regering van premier Rudd sprak in februari zelfs drie keer sorry uit: „Voor de pijn, het lijden en het kwetsen van de gestolen generaties, hun nageslacht, achtergebleven families en gemeenschappen, zeggen wij sorry. Tegen moeders en vaders, broers en zussen, voor het uiteenscheuren van families en gemeenschappen, zeggen wij sorry. En voor de onwaardige behandeling en vernedering van een trots volk met een trotse cultuur, zeggen wij sorry.”

Waarom nu?

Omdat eind 2007 de Labor-partij van Kevin Rudd aan de macht is gekomen. De Liberalen van ex-premier John Howard hadden twaalf jaar lang geweigerd excuses aan te bieden aan de Stolen Generation van de aboriginals. Ook in februari hadden ze het er nog moeilijk mee en wilden ze het woord ’gestolen’ vervangen door ’onvrijwillig verwijderde kinderen’. Maar premier Rudd weigerde dat.

Wie aan wie?

A. aan Barack Obama.

Waarvoor?

Voor het stelen van het briefje van Barack Obama uit de Klaagmuur. Op briefpapier van zijn hotel had Obama – toen nog presidentskandidaat – een verzoek aan God geschreven en dat, zoals het gebruik is, tussen de stenen van de Klaagmuur in Jeruzalem gestopt. Maar een ultrareligieuze student, slechts bekend onder de naam A., nam het mee en onthulde via de krant Maariv de tekst: „Heer, bescherm mijn gezin en mijzelf. Vergeef mij mijn zonden en help mij te waken voor hoogmoed en wanhoop.” De traditie wil dat de wensen op dergelijke briefjes uitkomen. Maar normaal blijven ze geheim en worden ze na een half jaar ongelezen begraven.

Waarom nu?

Vooraanstaande rabbijnen veroordeelden de publicatie van Obama’s briefje onmiddellijk als een inbreuk op diens privacy en een schenden van de joodse moraal. A. leverde daarna het briefje in en zei geen kwaad in de zin te hebben gehad.

Wie aan wie?

Canadese regering aan de indianen.

Waarvoor?

Voor het opvoeden van ongeveer 150.000 kinderen van indianen in staatsscholen, een praktijk die voortduurde tot in de jaren zeventig. Het doel daarvan was om, zoals premier Harper het verwoordde, ’de indiaan in het kind te doden’. De kinderen moesten verlost worden van hun taal en cultuur, zodat ze makkelijker zouden integreren in de Canadese maatschappij. De regering erkende ongeveer tien jaar geleden al dat fysiek en seksueel misbruik op deze voornamelijk christelijke scholen veelvuldig voorkwam. De nog levende oud-leerlingen hebben recht op een schadevergoeding. Daarnaast richtte Canada dit jaar een waarheids- en verzoeningscommissie op om het gedwongen assimilatiebeleid te onderzoeken.

Waarom nu?

Tien jaar geleden werd al een ’spijtbetuiging’ uitgesproken, maar die beschouwden de indianen als onvoldoende. Harper erkende dat het ’uitblijven van een excuus een belemmering vormde voor genezing en verzoening’.

Wie aan wie?

Colombia aan het Rode Kruis.

Waarvoor?

Voor het misbruiken van het embleem van het Rode Kruis bij de bevrijding van Ingrid Betancourt en veertien andere gijzelaars uit handen van de guerrillabeweging Farc. Volgens de Colombiaanse president Alvaro Uribe had een officier per ongeluk en uit nervositeit het embleem op zijn kleding vastgemaakt. Maar het lijkt er meer op dat de militairen de Farc om de tuin wilden leiden door zich voor te doen als hulpverleners die zouden helpen met het verplaatsen van de gijzelaars. De Conventies van Genève verbieden het gebruik van het Rode Kruis-logo door anderen dan politiek neutrale hulpverleners, omdat anders het humanitaire werk van de organisatie in gevaar komt. Misbruik geldt als een oorlogsmisdaad.

Waarom nu?

Op 2 juli werd Ingrid Betancourt bevrijd. Daarna gingen meteen geruchten over het misbruik van het logo, maar het Colombiaanse leger ontkende met klem. Pas nadat CNN twee weken later met bewijzen kwam, volgden de excuses.

Wie aan wie?

Turken aan Armeniërs.

Waarvoor?

Voor de genocide op honderdduizenden tot meer dan een miljoen Armeniërs in de nadagen van het Ottomaanse rijk, met name in 1915 en 1916. Turkije noemt dit consequent de ’Armeense kwestie’ en ontkent dat er van volkerenmoord sprake is geweest. Tot de dag van vandaag vormen deze gebeurtenissen een splijtzwam tussen beide landen. Turkije heeft onder meer Nobelprijswinnaar en schrijver Orhan Pamuk vervolgd voor zijn erkenning van deze genocide, op grond van het omstreden wetsartikel 301, dat belediging van de Turkse identiteit verbiedt. Ook de Turks-Armeense journalist Hrant Dink zou vermoord zijn omdat hij wel schreef over genocide.

Waarom nu?

De Turkse president Gül heeft dit jaar eerste diplomatieke stappen gedaan in de richting van Armenië door een onderlinge voetbalwedstrijd bij te wonen in Jerevan. Een groep Turkse intellectuelen richtte onlangs een ’sorry-site’ op internet op, die in twee dagen meer dan 10.000 handtekeningen kreeg. Erkennen van de genocide zou de toetreding van Turkije tot de Europese Unie een stuk soepeler maken.

Wie aan wie?

De Nederlandse regering aan de Indonesische bevolking.

Waarvoor?

Voor de oorlogsmisdaden begaan door het Nederlandse leger tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog van 1945 tot 1949. Of het echte excuses zijn, is onderwerp van debat. De bovengenoemde woorden, uitgesproken door ambassadeur Van Dam, betekenen eigenlijk ’diepe verontschuldigingen’. Eerder had voormalig minister van buitenlandse zaken Ben Bot al gezegd dat Nederland door de politionele acties ’aan de verkeerde kant van de geschiedenis is komen te staan’ en ’spijt’ betuigt voor het lijden dat daardoor was veroorzaakt. Bot woonde in 2005 als eerste lid van een Nederlandse regering de viering van de onafhankelijkheidsdag van Indonesië bij.

Waarom nu?

Negen weduwen van de vermoorde mannen in het West-Javaanse dorpje Rawagede – waar op 9 december 1947 minstens 150 mannen zijn vermoord door Nederlandse militairen – en één overlevende eisten in september financiële compensatie, spijtbetuiging en erkenning van hun leed. Nederland vindt de zaak-Rawagede verjaard, maar de betrokkenen willen ’echte excuses’ en een mensenlijk gebaar, ook in materiële zin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden