Waterschappen vrezen rattenexplosie

Ongerustheid in Groningen en omgeving: de provincie wil tijdelijk stoppen met het bestrijden van muskusratten.

De provincie Groningen gaat uitzoeken wat er gebeurt als je muskusratten niet bestrijdt. Hoeveel dieren blijven er over? Rechtvaardigt de graaf- en vraatschade het dierenleed wel dat de vangers nu toch veroorzaken? En vooral: wegen de kosten van bestrijding wel op tegen die schade? Groningen is per rat die uit de wereld wordt geholpen ongeveer 98 euro kwijt.

Nederlandse muskusrattenvangers opereren, zoals dat heet, landsdekkend en het hele jaar rond. Zo weten zij de schade die de fanatieke knaagdieren aanrichten aan dijken en walkanten te beperken tot tussen de 1 en 5 miljoen euro per jaar. Dat bedrag is berekend door de Landelijke Coördinatiecommissie Muskusrattenbestrijding (LCCM), een adviesorgaan van de provincies en de waterschappen, die samen de rattenbestrijding doen.

Gedeputeerde Henk Bleker wil spijkers met koppen slaan. Nog voor de zomer moet een proef op de rails staan. Twee gebieden van zo’n vijf bij vijf kilometer worden aangewezen als zogeheten nul-vangstgebieden.

Bleker heeft genoeg van het gepraat. „Nut en noodzaak van het vangen staan al jaren op de agenda, tot aan het Europese Parlement toe.” De vele onderzoeksrapporten die de LCCM publiceerde, blijven naar Blekers smaak steken in ’getheoretiseer’. Ook een vorig jaar uitgebracht onderzoek’ ’Muskusratten zonder bestrijding’ biedt enkel een theoretisch kader.

„Spelen met vuur”, noemt Nico Wiertsema, bestuurder van waterschap Noorderzijlvest, het idee om te stoppen met de rattenvangst. Wiertsema spreekt ook namens Hunze en Aa’s, het andere waterschap waarbinnen de rattenproef moet plaatsvinden. Beide schappen zijn niet bereid een gebied aan te wijzen. Niet vangen leidt volgens hen tot instortingsgevaar van kaden en onverantwoorde schade aan maaipaden en walkanten. Dieren kunnen hun poten breken als ze ineens wegzakken. „Om nog maar te zwijgen van onderhoudsmedewerkers die met machines bezig zijn.”

Wiertsema huivert ook bij de gedachte van ratten die bij mensen door de tuin rennen. Sommige biologen en ecologen zeggen dat de rattenpopulatie zich na verloop van tijd stabiliseert, maar de waterschappen betwijfelen dat. Wiertsema: „In bijvoorbeeld de Krimpenerwaard en de polder Mastenbroek is een explosie geweest. Daar hebben ze de grootste moeite de populatie weer onder controle te krijgen.” Een rat vermenigvuldigt zich waar je bij staat. „Vrouwtjes die in het voorjaar geboren worden, kunnen dat jaar nog drie keer werpen, een stuk of vijf, zes jonkies per keer.”

„Als er een onverantwoorde situatie optreedt, stoppen we direct en gaan we extra vangers inzetten”, bezweert Henk Bleker. Hij belooft scherp afgegrensde gebieden, op Gronings terrein. Maar de buurprovincie is bang voor een ’invasie uit het oosten’. Ratten houden zich niet aan provinciegrenzen, zegt bestuurder Herre Kingma van wetterskip Fryslân die Bleker verwijt ’een onverantwoord risico’ te nemen.

De tegenstanders vragen zich af wie er straks opdraait voor de vraat- en graafschade. Ze wijzen erop dat Groningen bij wet verplicht is tot muskusrattenbestrijding. De politiek van de LCCM vinden zij beter. Die commissie noemt een veldproef, van minimaal vier jaar, wenselijk, maar wel met draagvlak en nader theoretisch onderzoek voordat de proef begint. Theoretische berekeningen zouden zo’n veldproef mogelijk zelfs overbodig maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden