Waterschap houdt Veluwe nat

De Empese en Tondense Heide, onderdeel van Waterschap Veluwe. (FOTO KOEN VERHEIJDEN)

Nederland stemt voor nieuwe waterschappen. Trouw belicht in een korte serie waarmee zij zich bezighouden. Deel 3 (slot): herstel van natte natuur op de Veluwe.

Waterschappen moeten dijken onderhouden en verstevigen, waterlopen uitbaggeren, nevengeulen graven en opvanggebieden inrichten om Nederland voor te bereiden op het vele water dat door de klimaatverandering onze kant op komt. Tegelijk kampen van oorsprong natte natuurgebieden met verdroging. Ook daar gaan de waterschappen wat aan doen.

„Onze waterhuishouding is ingericht op ontwatering en een snelle afwatering ten behoeve van de landbouw”, legt Wim van Vilsteren van Waterschap Veluwe uit. „Ook voor de drinkwaterwinning, de papierindustrie en andere bedrijven wordt grondwater onttrokken. De provincie Gelderland heeft nu gebieden aangewezen waar we moeten zorgen voor optimaal natuurherstel.”

De Empese en Tondense Heide is zo’n gebied. Kwetsbare natuur in de IJsselvallei tussen Apeldoorn en Zutphen. Bos, moeras, vochtige heide en natte schrale graslanden, die in het voorjaar blauwgroen kleuren door de blauwe zegge die er groeit. Zonder laarzen is het hier geen pretje. In de herfst verandert zelfs het centrale zandpad in een modderpoel, maar in het voorjaar blijft het grondwaterpeil te laag.

Volgens Natuurmonumenten, die het terrein beheert, is er in Nederland nog maar dertig hectare blauwgrasland te vinden. Ongeveer drie hectare ligt in de IJsselvallei. De Spaanse ruiter groeit er en gevlekte orchis, die gedijen in natte natuur, net als de kamsalamander, zompsprinkhaan en heideblauwtje. Ze zijn zeldzaam geworden op de Veluwe. Van de beschermde klokjesgentiaan staan er nog maar enkele exemplaren.

De Empese en Tondense Heide ligt binnen de ecologische hoofdstructuur (ehs). Gedeputeerde Staten van Gelderland besloten deze week een extra bufferzone rondom het gebied aan de ehs toe te voegen. De heide is een van de 35 zogeheten toplijstgebieden in Gelderland – waarvan er tien in de Veluwe liggen – waar de verdroging rap moet worden aangepakt om te voorkomen dat planten en dieren verdwijnen. „Niet morgen, maar liefst vandaag”, aldus de Gelderse gedeputeerde Harry Keereweer.

Over vijf jaar moet het grondwaterpeil in deze gebieden hoger liggen. „En liefst niet door regenwater vast te houden, maar met mooi schoon kwelwater”, zegt Van Vilsteren, die projectleider is namens Waterschap Veluwe. „We brengen in kaart welke sloten en greppels we kunnen dempen of juist verdiepen, waar we moeten plaggen, een stuw plaatsen of beken herstellen. De plannen moeten eind volgend jaar klaar zijn, zodat in 2010 kan worden begonnen met de uitvoering.”

„Het is een spannend proces, want in tegenstelling tot de beheerders van de natuurterreinen zien anderen het als een grote bedreiging. Bewoners vrezen dat hun kelders en kruipruimtes onderlopen, boeren dat hun weides vernatten, maar dat mag nooit buiten de grenzen van de ehs gebeuren. Daarbinnen moet schade worden gecompenseerd, financieel, door ruilgrond aan te bieden of desnoods door bedrijven uit te kopen. Het kan ook tot de conclusie leiden dat we de natuurdoelen moeten bijstellen, als die onhaalbaar en onbetaalbaar blijken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden