Watercrisis dreigt voor toch al droog Zuid-Afrika

Het water in Zuid-Afrika is bijna op, de vervuiling neemt toe en er zijn te weinig specialisten die oplossingen kunnen bedenken. „Ik zou m’n kinderen hier niet in laten zwemmen", zegt waterspecialist Frans Cilliers van afvaltechnologiebedrijf JT Industrial Waste Management. In een paar weken tijd hebben de mannen van JT Industrial al twintig ton dode vissen uit de Vaalrivier geschept.

De rivier die langs het zuiden van Johannesburg meandert is de belangrijkste levensader voor de tien miljoen inwoners van Gauteng, de provincie waar Johannesburg en Pretoria in liggen.

Cilliers wijst op de luchtbelletjes die omhoog borrelen op de plek waar de Rietspruit-rivier zich aansluit bij de Vaal. De bubbeltjes zijn ammoniakdampen die vrijkomen bij het fermentatieproces van het rioolslib. De rivier is hier nog maar vijftig centimeter diep, in plaats van de drieënhalve meter van vroeger. Stroming is er nauwelijks en daardoor bezinkt er steeds meer slib, dat JT Industrial moet afvoeren.

Testen wijzen uit dat het slib hier – nog – niet vervuild is met zware metalen afkomstig uit de mijnindustrie, de sector waar Gauteng op drijft. Elders in de provincie is dat wel een probleem, aldus de waterspecialist.

JT Industrial vaart over de Vaal met een delegatie van de gemeente Emfuleni ( die een stedenband heeft met Eindhoven). De gemeenteraadsleden, juridisch op de huid gezeten door milieuorganisatie Save the Vaal Environment (Save), komen persoonlijk naar de drijvende vissen kijken. Want volgens Save is de sterfte de schuld van de gemeente. Het gemeentelijke waterzuiveringsstation vertoont gebreken en daardoor stroomt regelmatig ongezuiverd afvalwater de Rietspruitrivier in.

Emfuleni’s watermanager Johnny Thabane ontkent het probleem niet. De installaties zijn zo’n vijftig jaar oud. „En je moet niet vergeten dat de townships vijftig jaar terug niet op het riool aangesloten waren”, zegt Thabane. „De rioolzuivering is oorspronkelijk alleen gebouwd voor de blanke wijken.” In de townships werd het ’emmersysteem’ gebruikt: buitentoiletjes met een ton.

De Zuid-Afrikaanse regering heeft inmiddels bijna negentig procent van de townships aangesloten op het riool en er zijn veel nieuwe huizen bijgebouwd. Maar de capaciteit van de zuiveringsstations is niet mee gegroeid.

De gemeente Emfuleni is van goede wil. Maar, net als elders in Zuid-Afrika, kampt de gemeente met een nijpend tekort aan vakmensen die de zuiveringstations kunnen bedienen en onderhouden, zegt Cillier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden