Waterbeheer / Op dezelfde manier te veel en te weinig water bestrijden

Europa heeft te maken met een periode van droogte en dalende waterstanden. In Nederland, zegt de Unie van Waterschappen, is nog geen sprake van een noodsituatie. Waakzaamheid is wel geboden.

door Hans Schmit

DEN HAAG - Een jaar geleden had Midden-Europa wateroverlast. De Donau, de Moldau en de Elbe traden na hevige regenval buiten hun oevers, steden als Praag en Dresden stroomden (groten)deels onder en meer dan 100 mensen kwamen om.

Toen, zegt Rein van der Kluit, directeur van de Unie van Waterschappen, ,,bedachten we wat er zou zijn gebeurd als die buien in het stroomgebied van de Rijn zouden zijn gevallen. En nu vragen we ons over af wat we moeten doen als het zo droog blijft.''

De droogte zorgt nog niet voor een noodsituatie, maar we moeten wel alert blijven. Van der Kleit: ,,De waterschappen zijn opgeroepen zich voor te bereiden op nog lagere waterstanden. De verwachting is dat het nog wel even droog zal blijven. De aanvoer bij Lobith neemt nog af; rond het middaguur passeerde daar gisteren 1198 kubieke meter per seconde. Bij het hoogwater in 1993 en 1995 was de dat zo'n 12000 kubieke meter.''

De waterschappen laten Rijn- en Maaswater in, ook om de waterkwaliteit op peil te houden, de verzilting te bestrijden en botulisme tegen te gaan.

Van der Kluit: ,,De zouttong die via de Nieuwe Waterweg het land binnendringt, komt al tot de Hollandse IJssel. Het hoogheemraadschap Rijnland is gestopt met de inlaat van water bij Gouda; het water voor Rijnland, Delfland en Schieland wordt nu via een complex systeem aangevoerd uit het Amsterdam-Rijnkanaal. Daardoor staat het peil in de Leidsche Rijn hoger en geldt een vaarverbod.''

Wanneer het droog en warm blijft, verdampt meer water en wordt er meer gebruikt. Van der Kluit: ,,Het peil van meren en plassen kan gaan dalen, waardoor je een explosie van blauwalgen kunt krijgen en zwemverboden moeten worden ingesteld. Zuurstofloosheid leidt tot vissterfte. Als het echt benard wordt, treedt de verdringingsreeks van Rijkswaterstaat in werking. Deze regeling geeft prioriteiten voor het watergebruik. Hoog scoort daarin de standzekerheid van de waterkeringen: als de boezemkaden te snel droog worden, neemt de stabiliteit af. Ook hoog scoren het proceswater voor de industrie en het drinkwater. Overigens hebben de drinkwaterbedrijven die oppervlaktewater gebruiken nog een buffer voor twee maanden.''

Het rapport over het waterbeheer in de 21ste eeuw heeft vooral de discussie over wateroverlast en veiligheid op gang gebracht, maar vroeg ook aandacht voor het watertekort. Van der Kluit: ,,Het noemt te weinig water een onderschatte bedreiging. De zomerafvoeren van Rijn en Maas zullen afnemen. De vraag naar water zal toenemen en dat leidt tot een grotere kans op schade aan de landbouw en de natuur. Ook de toenemende verzilting achter de kust vraagt om meer doorspoeling met zoet water.''

De aanpak van het tekort is dezelfde als voor de overlast. Van der Kluit: ,,Het is nu heet en droog. Als het morgen hoost, is het niet warm meer, maar nog wel droog. Want ons meeste water komt met Rijn en Maas uit het buitenland. Dus moet je dezelfde strategie hanteren als bij wateroverlast: vasthouden, bergen en dan pas afvoeren. Het verschil is dat je bij overlast wilt dat de berging leeg is voor de golf komt en dat je bij droogte wilt dat de berging vol is.''

,,De droogte bewijst dat water kostbaar is en waterbeheer ingewikkeld. Maar of het nu om overlast of om droogte gaat, in beide gevallen heb je ruimte nodig om water te bergen. De waterschappen hebben veel projecten om het water ruimte te geven. Om dat gestalte te geven, is een slagvaardig financieel instrumentarium noodzakelijk. Het is daarom niet goed om het eigen belastingsysteem van de waterschappen ter discussie te stellen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden