Waterbedrijven slaan alarm: mest bedreigt drinkwaterwinning

Waterzuivering van Thames Water waar ABP in investeert Beeld TR Beeld

Meststoffen verontreinigen het grondwater. Zuivering wordt steeds duurder en complexer. De Nederlandse waterbedrijven zijn bezorgd en pleiten voor maatregelen.

Tientallen grondwaterwinpunten in Oost- en Zuid-Nederland zijn vervuild met meststoffen. Van dat grondwater zuiver drinkwater maken wordt steeds moeilijker en duurder. Die waarschuwing richten de tien Nederlandse waterbedrijven aan de regering. Komende week moet staatssecretaris Martijn van Dam de Tweede Kamer en daarna de EU vertellen welke acties hij zal ondernemen om het Nederlandse water schoner te krijgen. EU-lidstaten zijn verplicht te rapporteren over hun 'actieprogramma Nitraatrichtlijn'.

In Nederland wordt op ruim tweehonderd punten grondwater gewonnen voor drinkwater. Op 89 van die punten zijn tussen 2000 en 2015 hogere doses meststoffen gemeten dan wettelijk toegestaan. De vervuiling bereikt de consument niet, doordat de waterbedrijven die eruit zuiveren. Er zijn de afgelopen jaren 21 waterwinpunten gesloten omdat het water zo vervuild was dat zuiveren te kostbaar werd.

De vervuilde winpunten liggen vooral in gebieden met veel vee en zandgronden, zoals Gelderland en Brabant. Daar bevat het grondwater veel nitraat, dat volgens de waterbedrijven vrijwel altijd een agrarische oorsprong heeft: door het gebruik van (kunst)mest bereikt nitraat de bodem en het grondwater. Volgens de waterbedrijven dragen andere bronnen dan mest, zoals verkeer en industrie, veel minder bij aan de hoeveelheid nitraat in het grondwater.

Bericht loopt door onder de afbeelding.

Beeld Sander Soewargana

Alarm

De Vereniging van Waterbedrijven in Nederland (Vewin) sloeg deze week alarm in Den Haag. "Onze kinderen worden de dupe van wat er nu gebeurt", zei plaatsvervangend directeur Arjen Frentz van Vewin tijdens een overleg met Tweede Kamerleden. Doordat het lang duurt voordat meststoffen het grondwater bereiken en dat water weer opgepompt is, verwachten de drinkwaterbedrijven nog decennialang 'mestgerelateerde problemen' te ondervinden. Behalve om te veel nitraat gaat het ook om te veel sulfaat en nikkel in het grondwater, en om de hardheid daarvan.

De waarschuwing van de waterbedrijven valt samen met een brede discussie over landbouw. Vooral in Brabant woedt een debat, over onder meer mest, stikstof en gezondheidsrisico's. De zuidelijke boerenorganisatie ZLTO overweegt een rechtszaak tegen de provincie Noord-Brabant als die haar voorgestelde strengere landbouweisen doorvoert.

"Overbemesting is een groot probleem", zegt Arjen Frentz. De waterbedrijven wijzen staatssecretaris Van Dam erop dat zoetwater schaarser wordt door klimaatverandering. Vewin hoopt dat Van Dam in bepaalde gebieden de teelt verbiedt van gewassen die tot veel uitspoeling van meststoffen leiden, zoals mais. De waterbedrijven bieden aan om samen met boeren te werken aan innovaties die het negatieve effect van mest op het grondwater beperken.

Lees ook: Grootschalige fraude met mest trekt wissel op natuur in Brabant en Limburg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden