Wat zijn toch die draadjes voor mijn ogen?

Vaak zien we ze voor het eerst tijdens de vakantie, als we aan het strand liggen en loom naar de strakblauwe lucht staren. Dan drijven er ineens fijne, kronkelige draadjes door het beeld. Houden we de ogen stil, dan dobberen de draadjes stuurloos in het rond. Draaien we de ogen langzaam heen en weer, dan volgen de draadjes die beweging met een lichte vertraging. Proberen we er rechtstreeks naar te kijken, dan schieten ze plotseling weg om pas terug te keren als we de ogen weer stilhouden.

Wat zijn dat toch voor merkwaardige verschijningen? Stofjes op de buitenkant van het oog misschien, vergelijkbaar met vuiltjes op een lens? Dat lijkt niet erg waarschijnlijk, want als je krachtig in je ogen wrijft, om de ruiten te zemen, krijg je ze niet weg. En vuiltjes zouden nooit zo eigenzinnig bewegen.

In werkelijkheid zitten we dan ook niet naar viezigheid te kijken, maar naar rimpels in ons zogeheten glasachtig lichaam. Dit bolvormige lichaam, dat het grootste deel van het oog opvult, ligt tussen de lens en het netvlies in. Alle beelden moeten erdoorheen voor we ze kunnen zien.

Het glasachtig lichaam kun je beschouwen als een doorzichtige spons, verklaart W. Swart, oogarts in het Leids Universitair Medisch Centrum. Het bestaat bijna helemaal uit water en voor ongeveer één procent uit vaste stof. Als die spons veroudert, gaat hij schrompelen en wordt de vaste stof in brokjes bij elkaar getrokken. Die brokjes worden zichtbaar in de vorm van draadjes. Tenminste, als we naar een heldere, effen achtergrond kijken, zoals een witte muur of een blauwe lucht. Medici noemen dit fenomeen 'mouches volantes'. Dat is Frans voor 'vliegende vliegen'. De term slaat op het feit dat de oogvlekjes wegschieten als je ernaar probeert te kijken, net als vliegen die je probeert te vangen. De Engelsen spreken van 'floaters', ofwel 'drijvers'.

De vlekjes komen in milde mate voor bij jongeren. Heftiger zijn ze bij ouderen, omdat hun glasachtig lichaam sterker krimpt. Dat gaat soms vrij abrupt; van de ene op de andere dag kunnen er een hoop draden bij komen. Veel mensen gaan dan direct naar de huisarts. Toch is ongerustheid volgens Swart niet nodig. Gevaar dreigt slechts in minder dan één procent van de gevallen, als het netvlies bij de krimp betrokken raakt en scheurt. De patiënt ziet dan, behalve draadjes, ook lichtflitsen. Het gevaar is dat het netvlies volledig loslaat, wat tot blindheid kan leiden als er niets aan wordt gedaan.

Bij 99 procent van de mensen zijn 'mouches' volstrekt onschuldig. Dat neemt niet weg dat ze veel hinder kunnen veroorzaken. Sommige mensen zien voortdurend een deining van zeewier voor hun ogen, weet Swart. En daar is helaas niets aan te doen. In theorie kun je die rommel uit je oog laten halen, maar dat is een veel te riskante ingreep. Overigens kunnen 'mouches' ook een uitkomst zijn; wie zich op het strand verveelt, kan altijd nog vliegen gaan vangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden