burgeroorlog

Wat zijn de kansen op vrede in Syrië?

Syriërs op straat in het verwoeste Aleppo, dat vorige maand op de rebellen werd terugveroverd door de troepen van president Assad.Beeld AFP

In de Kazachse hoofdstad Astana komen deze week de onderhandelaars van de Syrische vredesbesprekingen bijeen. Het is de zoveelste poging om tot een oplossing te komen. Maar toch zijn deze gesprekken anders dan de eerdere.

1. Wie zijn de deelnemers?

De Syrische regering heeft een delegatie gestuurd, net als een aantal rebellen en jihadistische organisaties. Zo is het jihadistische Jaish al-Islam (Leger van de Islam) gearriveerd, en treedt de organisatie op als spreekbuis voor de andere gewapende facties.

De gesprekken vinden plaats onder het toeziend oog van de Russische, Turkse en Iraanse regering, die deze top organiseerden. De VN-gezant voor Syrië zal bemiddelen tussen de partijen, want zij weigeren vooralsnog rechtstreeks met elkaar te praten. De Amerikaanse ambassadeur in Kazachstan is ook aanwezig, maar alleen als waarnemer.

2. Wie zijn niet aanwezig?

De twee belangrijkste gewapende groeperingen in Syrië zijn niet naar Astana gekomen: het Syrische Al-Qaida (tegenwoordig ook wel bekend als 'Jabhat Fateh al-Sham') en Ahrar al-Sham. Al-Qaida kreeg geen uitnodiging, omdat het op de VN-terreurlijst staat, en Ahrar al-Sham wilde uit solidariteit met Al-Qaida niet komen.

De Koerden zijn ook niet uitgenodigd, waarschijnlijk door Turkse druk. De Koerdische milities in Noord-Syrië zijn een van de belangrijkste krachten tegen IS, maar hebben weinig vrienden in de regio.

De Fransen en Britten doen ook niet mee aan de gesprekken - ze zijn zelfs niet uitgenodigd. Hun rol in het conflict is marginaal vergeleken met die van Rusland, Iran en Turkije. In de laatste jaren hielden Groot-Brittannië en Frankrijk zich vooral bezig met het bewapenen van rebellen en jihadisten en het indienen van kansloze VN-resoluties, die telkens door Rusland getorpedeerd werden met een veto.

De Arabische golfstaten als Saudi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten zijn ook niet uitgenodigd.

3. Waar gaan de gesprekken over?

De gesprekken zijn vooral bedoeld om een wapenstilstand te forceren. Officieel is die al van kracht, maar deze wordt aan de lopende band geschonden, met name door het Assad-regime. De opstandelingen willen dat er humanitaire hulp komt en dat het wapenstilstand overal in Syrië geldt. Het Assad-regime wil met name praten over amnestieregelingen voor de opstandelingen - dit is vermoedelijk een poging om hen te demoraliseren.

Maar de gesprekken zijn vooral bedoeld als opwarmertje voor de echte onderhandelingen in Geneve. Rusland, Turkije en Iran willen dat de partijen in Syrië volgende maand daar verder gaan praten, maar dan onder VN-vlag.

4. Hebben de gesprekken kans van slagen?

Voorheen liepen de meeste gesprekken op mislukkingen uit, maar de situatie is sinds een aantal weken drastisch veranderd. Allereerst is er het vertrek van Obama. Zijn regering was er vooral op uit om de Syrische burgeroorlog in stand te houden. Obama gaf de opstandelingen net genoeg wapens om niet te verliezen, maar net niet genoeg om te kunnen winnen. Tegelijkertijd vermeed Obama de openlijke confrontatie met het Syrische regime.

President Trump wil alle hulp aan de opstandelingen stopzetten. Voor de rebellen en jihadisten lijken de kansen op een complete overwinning vrijwel verkeken en de kans op een complete nederlaag realistisch, met name na de val van Aleppo. Zij moeten dus wel praten.

De aanwezigheid van jihadistenleiders vergroot eveneens de kans op een doorbraak. Voorheen voerden vooral Syrische oppositieleden in het buitenland de gesprekken, maar deze hadden nauwelijks invloed in Syrië zelf.

Assad heeft ook baat bij rust, althans op dit moment. In de Oost-Syrische stad Deir Ezzor zitten zijn troepen in het nauw, nu zijn omsingeld zijn door Islamitische Staat. Hij kan onmogelijk zijn militairen in Deir Ezzor ontzetten en op hetzelfde moment de opstandelingen bestrijden. Hij kan dus goed een wapenstilstand gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden