Wat zegt de Shanghai-lijst eigenlijk?

Studenten in een collegezaal.Beeld thinkstock

Drie Nederlandse universiteiten staan in de top 100 van de Academic Ranking of World Universities (ARWU). De Universiteit van Utrecht staat met haar 65e plek het hoogst. Groningen (72) en Leiden (93) volgen. Voor een universiteit is het altijd prettig om goed aangeschreven te staan, maar wat zeggen deze noteringen nou eigenlijk?

De ARWU, ook wel bekend als de Shanghai-lijst, bestaat sinds 2003. De onafhankelijke Shanghai Ranking Consultancy stelt de wereldwijde ranglijst samen. Het belangrijkste criterium waar het bureau op controleert is het aantal publicaties en citaten van alumni en medewerkers in wetenschappelijke tijdschriften. Ook het aantal onderscheidingen telt mee.

Het voordeel van deze maatstaven is dat ze objectief meetbaar zijn. Een simpel optelsommetje laat zien van welke universiteit de meeste alumni en medewerkers zijn verschenen in bladen als Nature en Science. De betrouwbaarheid van de Shanghai-lijst is dan ook de reden dat de lijst vaak wordt aangehaald om de kwaliteit van een universiteit aan te duiden.

Knappe koppen
Toch is niet iedereen blij met de publicatie van de ranking. Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO), de grootste landelijke studentenorganisatie, vindt dat de lijst veel te eenzijdige criteria heeft. "Al deze criteria zijn gericht op onderzoek, maar een universiteit is veel meer dan een onderzoeksinstelling", aldus voorzitter Jan Sinnige.

De Shanghai-lijst zegt bijvoorbeeld niets over de kwaliteit van de docenten of onderwijsresultaten. "Een paar knappe koppen in een laboratorium garanderen geen goede universiteit. Ze heeft ook de plicht om studenten op een goede manier op te leiden." De lijst versterkt hiermee de publicatiedruk die veel wetenschappers ervaren.

Beginnend student
Een ander kritiekpunt is dat de lijst veel meer nadruk legt op bètawetenschappen en minder op alfawetenschappen. Onderzoekers van universiteiten zonder medische of natuurwetenschappelijke faculteit publiceren veel minder in de tijdschriften die de Shanghai Ranking Consultancy in haar beoordeling meeneemt. Universiteiten die juist uitblinken in econometrie of sociale wetenschappen staan daarom per definitie nauwelijks in de lijst.

Voor wie is de ranglijst dan nog wel relevant? "Als beginnend student heb je er in ieder geval niks aan", aldus Sinnege. Bij het uitzoeken van een geschikte universiteit kunnen scholieren volgens hem beter langsgaan bij de voorlichtingsdagen van de universiteiten. Alleen voor de universiteiten en promovendi is de lijst handig als indicator van de kwaliteit van het onderzoek.

Top 100

Dit jaar hebben voor het eerst twee Chinese universiteiten de top 100 bereikt. De Universiteit van Tsinghua eindigt op plaats 58 en de Universiteit van Peking op plaats 71. Gezien de beperkte academische vrijheid op universiteiten in China is dit opmerkelijk. De regering controleert bijvoorbeeld alles wat academici schrijven en publiceren, aldus the Guardian. Het aantal hoogopgeleide Chinese emigranten dat zonder censuur in wetenschappelijke tijdschriften wil publiceren is hierdoor fors toegenomen.

De top 20 van de lijst is net als andere jaren vrijwel onveranderlijk. Negen universiteiten behouden dezelfde positie en negen anderen zijn slechts één plekje gezakt of gestegen. De Verenigde Staten domineert de top met 15 universiteiten. Harvard staat al sinds het ontstaan van de lijst bovenaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden