Interview

Wat wil Trump met de top met Poetin?

Donald Trump en Vladimir Poetin tijdens de Asia Pacific Economic Cooperation (Apec), in november 2017. Beeld EPA/MIKHAIL KLIMENTYEV/SPUTNIK/KREML
Donald Trump en Vladimir Poetin tijdens de Asia Pacific Economic Cooperation (Apec), in november 2017.Beeld EPA/MIKHAIL KLIMENTYEV/SPUTNIK/KREML

Maandag ontmoeten Donald Trump en Vladimir Poetin elkaar in Helsinki. De Amerikaanse president heeft een zwak voor zijn Russische collega, maar dat komt niet tot uiting in het beleid van de VS jegens Rusland. Wat kunnen we verwachten?

Hoeveel interviews met Donald Trump je ook doorneemt, hoeveel analyses van oude rotten in het buitenlandbeleid - mensen als hij - je ook leest: iedereen vreest of verwacht wel iets van de komende top tussen Donald Trump en Vladimir Poetin. Maar niemand lijkt ook maar een idee te hebben met welk doel Trump morgen in Helsinki zijn Russische collega zo graag de hand wil schudden. "Dat lijkt me een terechte conclusie", zegt John Herbst (65). Hij was bijna zijn hele werkzame leven diplomaat, onder meer in de Sovjet-Unie, Israël en Saudi-Arabië en inmiddels directeur van het Eurasia Center. "Maar er zijn wel een paar dingen die we weten, en die ons een beetje in de richting kunnen helpen."

"Ten eerste: de president heeft een zwak voor Poetin. Hij heeft meermalen, over meerdere onderwerpen, het Kremlin het voordeel van de twijfel gegeven, ondanks hun verschrikkelijke gedrag, in de VS (tijdens de presidentsverkiezingen, red.), in Oekraïne, zelfs in Syrië.

"Ten tweede: hoewel hij dat zwak heeft, is dat niet duidelijk tot uiting gekomen in het beleid van zijn regering. Letterlijk in de eerste weken na zijn aantreden leek hij de sancties van de VS tegen Rusland te willen herzien. Maar in plaats daarvan nam het Congres een wet aan die de sancties nog strenger maakte. En Trump ondertekende die wet."

"Vervolgens nam Trump zelf de beslissing, die Obama weigerde te nemen, offensieve wapens naar Oekraïne te sturen. Dus zijn beleid is veel krachtiger geweest dan zijn uitspraken."

De oorzaak daarvan is volgens Herbst dat de president op dit gebied aan alle kanten onder druk staat, een druk die hij niet kan weerstaan. "Zijn adviseurs, zijn beide ministers van buitenlandse zaken en zijn laatste twee adviseurs nationale veiligheid, stonden allemaal een beleid voor van krachtig weerwerk tegen agressie van het Kremlin. Dus je zou kunnen zeggen dat zijn beleid meer hun standpunt weerspiegelt dan zijn eigen uitspraken."

Eigen plan

De grote vraag die boven de top in Helsinki hangt, is of dat zo zal blijven. Het is mogelijk dat Trump in Helsinki meer zijn eigen plan durft te trekken, omdat hij een paar goede maanden achter de rug heeft. "Het gaat goed met de economie. Hij heeft moeten terugkrabbelen over het scheiden van kinderen van hun ouders aan de grens, maar het lijkt erop dat een meerderheid van de Amerikanen het wel met hem eens is dat de immigratiewetten moeten worden gehandhaafd. En hij denkt dat hij een overwinning heeft behaald tijdens de top met Kim Jong-un in Singapore - al lijkt dat nu eigenlijk tegen te vallen. Mijn punt is: als hij zich gesterkt voelt, dan zou hij wel eens de remmingen kunnen afwerpen die hij de afgelopen achttien maanden heeft gevoeld, en een deal met Poetin kunnen proberen te maken die de Russische president geeft wat hij wil."

Maar waarom Trump dat zou willen, daarover valt nog steeds alleen maar te speculeren. Daar is Herbst best toe bereid: "Er is informatie die in een zekere richting wijst. Over financiële banden met Rusland, mogelijke compromitterende informatie die het Kremlin over hem heeft. Trump lijkt in zijn onroerendgoed-bestaan te hebben geprofiteerd van Russisch geld en dat stemt hem misschien gunstig. Maar het blijft speculeren."

Ongeacht wat Donald Trump in Helsinki wil bereiken, wat zou een Amerikaanse president die zijn vak verstaat, met een helder hoofd, een gezonde hoeveelheid zelfbeheersing, een grondige voorbereiding en de beste adviseurs, in een gesprek met Poetin kunnen bereiken?

Maatjes

"Daar heb ik een heel duidelijk beeld bij. Ik denk dat het beleid van Poetin erg gevaarlijk is. Voor de Amerikaanse belangen, voor die van onze bondgenoten en voor die van landen in de omgeving van Rusland. De best mogelijke uitkomst zou zijn dat president Trump duidelijk maakt dat hij die mening is toegedaan, en dat we hard tegenspel tegen dat beleid zullen bieden, tot het stopt. En dat als het eenmaal gestopt is, we graag maatjes met ze worden en willen samenwerken. En dat we zelfs nu al kunnen samenwerken op sommige terreinen, zelfs al zullen we niet accepteren dat ze oorlog voeren tegen Oekraïne, wapens leveren aan de Taliban in Afghanistan of proberen de Navo en de EU te verzwakken. Rusland kan het tegen een sterke Amerikaanse tegenstand niet volhouden."

Dat Trump die boodschap bij Poetin zal afleveren, lijkt Herbst niet waarschijnlijk. Maar niet onmogelijk. "De president heeft op zijn minst één keer over de top gesproken op een manier die hieraan doet denken. Hij zei dat hij Poetin misschien zou vertellen: 'we werken graag met je samen, maar dan moet je wel de oorlog in Oekraïne stoppen.' Dat is misschien niet de beste manier om het te zeggen, maar als hij dat standpunt inneemt op de top, is dat tamelijk goed!"

Concessies

En ook als dat niet gebeurt, is Herbst niet al te bang dat Trump concessies zal doen die Amerika werkelijk zullen schaden. Het Congres zal het eenvoudigweg niet toestaan.

"Hij kan zeggen wat hij wil tegen Poetin, zeker op momenten dat er geen andere Amerikaan is die meeluistert, maar het beleid wijzigen is nog wat anders. Als de president opeens beslist dat hij de sancties tegen Rusland wil matigen, dan kan hij dat niet eens."

Want als er één terrein is waar Trump aan de leiband van het door hem zo verfoeide politieke establishment loopt, dan is dat wel de relatie met Rusland, zegt Herbst "Op andere terreinen krijgt hij wel veel kritiek, bijvoorbeeld zijn immigratiebeleid, maar dan is het toch nooit zo dat hij 95 procent van het Congres tegen zich krijgt. Terwijl de wet op de sancties tegen Rusland werd aangenomen met maar een paar stemmen tegen."

Toevallig komen net op dat onderwerp een paar factoren bij elkaar waar Trump geen verandering in kan brengen. "Dit onderwerp is uniek. De Amerikaanse kiezer is er niet zo heel erg op gespitst, terwijl de politieke klasse er wel heel sterke meningen over heeft. De Democraten geloven dat Poetin de kansen van Hillary Clinton bij de verkiezingen van 2016 heeft geschaad, zo niet verziekt. En de Republikeinen hebben traditioneel altijd wantrouwend gestaan tegenover agressief beleid van het Kremlin. Zelfs al gaan ze niet graag tegen hun president in, ze zullen hem niet laten wegkomen met een naïef en zwak beleid."

Lees ook:

Trump toont Europa twee gezichten

Eerst uithalen en dan stroop smeren, zo ging de Amerikaanse president deze week al twee keer te werk. Maar als het om Rusland gaat, houdt hij zich op de vlakte.

Argwaan over top Trump-Poetin

De aankondiging voor de top tussen Trump en Poetin veroorzaakt ongerustheid bij de Democratische oppositie in de Verenigde Staten, die vreest dat Trump zich veel te toegeeflijk zal opstellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden