'Wat voor de één een terrorist is, is voor de ander een vrijheidsstrijder' Kenianen betoogden gisteren tegen terreur

Ook Afrika heeft van de Amerikaanse president Bush de keus gekregen: ,,Je bent voor ons, of je bent tegen ons.'' In het door oorlogen geteisterde continent, waar 380 miljoen moslims wonen, meer dan in het Midden-Oosten, is dat voor sommige landen een lastige keuze.

Alle Afrikaanse regeringen hebben de aanslagen veroordeeld en hun steun toegezegd aan de bestrijding van terrorisme, maar op straat klonken andere geluiden. De VS hebben hun 'verdiende loon' gekregen, is de samenvatting. Zelfs een hoge Zuid-Afrikaanse politicus, Makhenkhesi Stofile, liet zich ontglippen dat de Amerikanen ,,eens goed naar zichzelf moeten kijken''. Hij werd meteen berispt door het ANC, maar zijn opmerking dat het woord 'terroristen' misschien niet eens van toepassing was, vond veel weerklank. ,,Op dit moment lijkt het terrorisme, maar we weten van onze eigen geschiedenis dat wat voor de een een terrorist is voor de ander een vrijheidsstrijder is'', zei Makhaola Ndebele, een 30-jarige scriptschrijver voor de Zuid-Afrikaanse televisie. Hij was juichend: 'Eindelijk overkomt het hen, terwijl ze altijd dachten onoverwinnelijk te zijn.'

De meningen zijn zoals altijd in Zuid-Afrika grotendeels langs raciale lijnen verdeeld. Zwarten zijn tegen de oorlog tegen terrorisme, blanken zijn voor, zo blijkt uit opiniepeilingen. De blanke Zuid-Afrikanen juichen een harde aanpak van Bush niet alleen toe, ze vinden ook dat Zuid-Afrika militaire steun moet bieden.

Hoewel sommige Zuid-Afrikanen met een mengeling van triomf en ironie roepen dat hun door criminaliteit geplaagde land nu het veiligste van de wereld zal worden, dreigt ook het Afrikaanse continent hard te worden getroffen. Net zoals in 1997 zullen opkomende markten flinke klappen krijgen, en volgens economen zal de Zuid-Afrikaanse rand steeds meer waarde verliezen. Door de toegenomen vliegangst zal bovendien het toerisme afnemen, hoewel een enkele optimist meent dat westerse en aziatische toeristen nu eerder voor Afrika dan Amerika zullen kiezen.

Maar het grootste gevaar schuilt in een verdere polarisatie tussen Noord en Zuid, tussen rijk en arm. 'Crises elders zijn niet goed voor ons in Afrika', aldus Mark Malan van het Instituut voor Veiligheidsstudies in Pretoria. ,,Landen kunnen het zich niet meer permitteren om ongebonden te blijven.'' En dat levert Zuid-Afrika een groot dilemma op. Het gaat juist prat op haar ongebondenheid en goede relaties met zowel het Westen als met Cuba, Lybië en de PLO.

,,Mbeki kan het zich niet veroorloven om te worden gezien als een pion van Amerika'', aldus analist Richard Cornwall. Niet alleen vanwege de zwarte achterban, waarbinnen het anti-amerikanisme groeit, maar ook vanwege de radicale moslims in het land, die verdacht worden van diverse bomaanslagen in Kaapstad de afgelopen jaren.

Andere Afrikaanse landen, waar het percentage moslims groter is, staat mogelijk nog veel meer ellende te wachten. Begin deze maand vielen in Nigeria weer honderden doden door vechtpartijen tussen christenen en moslims, maar ook in bijvoorbeeld Tanzania en Mali beginnen radicale moslims steeds meer fanatieke aanhangers te krijgen. En niet te vergeten Soedan, waar de islamitische regering al jaren een harde oorlog voert tegen de animisten en christenen in het zuiden. De kans is groot dat de oorlog tegen terrorisme van Bush ook in andere landen tot ernstige religieuze spanningen zal leiden.

Los daarvan vreest Afrika dat het door de aanslagen in New York en Washington nu volledig van de radar zal verdwijnen. Oorlogen zoals in Burundi en Congo zullen niemands aandacht meer krijgen. Sommige Afrikanen mogen dan wel juichen dat de Amerikanen een koekje van eigen deeg hebben gekregen, maar ze zullen er zelf niet beter van worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden