taal

Wat vindt u ervan als u natgeregend wordt?

Beeld anp

Op de beginpagina van de wetenschapsbijlage van de Volkskrant stond de column van Ionica Smeets aangekondigd onder de vermelding 'Ionica wordt natgeregend.' Dat vond ik een eigenaardige zin. Hoezo, wordt natgeregend? Had dat niet beter kunnen zijn 'Ionica regent nat'?

De zin was bij nader inzien niet van de columniste zelf. In het stuk gebruikt zij de lijdende vorm nergens, zij schrijft alleen aan het eind 'Wie zoals ik natregent...' Het is dus een taalvorm die waarschijnlijk door een redacteur is bedacht.

'Natregenen' is al een eigenaardig werkwoord. Het is 'Het regent', maar 'Ik regen nat'. Terwijl 'regenen' een onpersoonlijk werkwoord is, neemt 'nat-regenen' als onderwerp degene die nat wordt van het regenen.

Bij de meeste resultaatwerkwoorden houdt het resultaat verband met het lijdend voorwerp. Bij 'droogföhnen' bijvoorbeeld wordt niet het onderwerp droog, maar het voorwerp. Als je zegt 'Ik föhn het hemd droog' wordt het hemd droog en niet ik. Zet je die zin in de lijdende vorm, dan wordt dat lijdend voorwerp het onderwerp ('Het hemd wordt drooggeföhnd').

Taalkundigen denken dat 'Ik regen nat' afgeleid is van iets als 'Het regent mij nat', waarbij 'mij' de plaats van 'het' inneemt, en dan van 'mij' in 'ik' verandert. Bij een lijdende vorm 'Ik lees een boek' gebeurt bijna hetzelfde, maar dan met 'worden': 'een boek' neemt de plaats in van 'ik', en van 'lees' maak je 'wordt gelezen'.

'Ik regen nat' is dus eigenlijk al een soort lijdende vorm, maar dan zonder 'worden'. Enerzijds is het begrijpelijk dat iemand er dan 'worden' bij zet, anderzijds heeft het ook iets dubbeloppigs.

Ook een prangende taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl.

Elke dag bespreekt Peter-Arno Coppen of Van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon een taalkwestie. Lees meer taalrubrieken op trouw.nl/taal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden