COlumn

Wat Trumps tweets over de slavernij zeggen over zijn persoon

Beeld Trouw

Als de afgelopen dagen dodelijk zullen blijken te zijn geweest voor het presidentschap van Donald J. Trump, dan is hij niet vastgelopen vanwege welk beleid dan ook, maar vanwege zijn interpretatie van enkele gebeurtenissen in de tweede helft van de negentiende eeuw. Om precies te zijn de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865).

Dat lijkt misschien vergezocht, maar omdat de lezing van ons verleden het verhaal is waarmee we vorm geven aan onszelf, is de lading ervan enorm. Zeker in een tijd waarin nationale, culturele en religieuze identiteiten zozeer zijn gaan zweven dat sommigen zich uit alle macht vastklampen aan symbolen - het ‘Wilhelmus’, Zwarte Piet, het paas- dan wel voorjaarsei, en wie weet straks ook de herenfiets. Niet dat die dingen vergelijkbaar zijn, maar ze fungeren wel allemaal als sjibbolet: zeg me hoe je erover denkt, en ik weet wie je bent.

Amerika heeft zijn eigen sociaal-politieke verklikkers, en de houding tegenover de Burgeroorlog is daarvan niet de minste, dat is in Charlottesville weer gebleken. Wat de neo-nazi’s naar dit stadje in Virginia bracht, was het standbeeld van generaal Robert E. Lee, die de troepen van de zuidelijke staten (de Confederatie) aanvoerde. Dat beeld staat op de nominatie te worden verwijderd, omdat het Zuiden streed voor het voortbestaan van de slavernij; niet echt een nobel doel. Maar daar denkt de Ku Klux Klan anders over, en Trump ontwaart in hun gelederen heel wat ‘fine people’. Bovendien houdt hij erg van standbeelden zoals die van Lee. ‘Droevig te zien dat de geschiedenis en cultuur van ons geweldige land worden vernietigd door het weghalen van onze prachtige standbeelden en monumenten’, tweette hij gisteren.

Zelfverdediging

Liefhebbers van de geweldige cultuur van de Confederatie mogen graag beweren dat het het Zuiden niet ging om de slavernij, maar om de soevereiniteit van de staten tegenover de dictatuur van federaal Washington - zoiets als het huidige verzet van patriottische Europeanen tegen de almacht van Brussel. Niet zo gek dat Thierry Baudet zich vorig jaar breed lachend liet fotograferen met de auteur van het boek ‘The South was Right!’, tevens schrijver van ‘Myths of American Slavery’ - een titel die mij op de een of andere manier niet helemaal geruststelt.

Wat het lastig maakt om vol te houden dat het Zuiden slechts vocht tegen federale tirannie, is dat hun leiders zelf iets anders zeiden. Hun eigen president, Jefferson Davis, verklaarde dat het ging om ‘zelfverdediging’ tegen de regering van Abraham Lincoln, die de slavernij onmogelijk wilde maken; dat zou ‘de vernietiging betekenen van eigendom ter waarde van miljoenen dollars’. Zijn vicepresident Alexander Stephens noemde de slavernij de ‘onmiddellijke reden’ voor het uitroepen van de Zuidelijke onafhankelijkheid: “Ons fundament rust op de grote waarheid dat de neger niet gelijk is aan de witte man en dat slavernij, onderwerping aan het superieure ras, zijn natuurlijke en morele toestand is.”

Dit is de erfenis waar Amerika, en overigens ook Nederland, nog niet klaar mee is.

Lees hier alle columns van Stevo Akkerman.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden