Beeld Trouw

ColumnStevo Akkerman

Wat Trump zijn aanhangers voorhield was onwaar, maar zij hoorden geen leugen

Een wonder in de digitale brievenbus: het jongste nummer van The New York Review of Books, gedateerd op 19 november 2020. Zelfs de tijd zijn ze baas. Het is een gewoonte uit de tijd dat de losse verkoop van tijdschriften er nog toe deed; in de kiosk moet jouw blad vers lijken tot het verschijnen van de volgende editie, en aan illusie passen de magazines de kalender gewoon aan. Zo kijkt deze Review van 19 november vooruit naar de verkiezingen van 3 november.

Ik zal de meeste stukken niet lezen, de vloedgolf aan beschouwingen over de slag om het Witte Huis is me te veel. Maar ik greep wel meteen naar een stuk van Mark Danner, vanwege zijn staat van dienst, en vanwege de scène waarmee hij zijn verhaal begint – een wild fantaserende Trump op verkiezingstournee in Michigan.

Ik dacht aan de trips die ik ooit maakte door Amerika, in de aanloop naar verkiezingen. Lange autoritten door Ohio, Nebraska, Missouri of Georgia, met de blik op oneindig en dan maar luisteren naar Rush Limbaugh, de rechtse koning van de talkradio. Niemand kon fulmineren als deze man, hij schold inbellers de huid vol en beheerste de kunst van het beledigen tot in zijn vingertoppen. Overal ontwaarde hij verraderlijke vijanden en hij presenteerde een versie van de werkelijkheid die in niets leek op wat ik zag en hoorde in de steden en dorpen die ik aandeed. Precies dat was wat me fascineerde, dat iemand een fictief Amerika voor het voetlicht bracht en daar groot mee kon worden.

‘Het begin van het einde van deze Amerikaanse eeuw’

Het zijn herinneringen aan een tijd waarin het vanzelf sprak dat de Nederlandse journalistiek de Amerikaanse verkiezingen versloeg als ging het om onze Tweede Kamer. Die neiging bestaat nog steeds, maar er klinkt ook kritiek: de wereld telt meer landen, de berichtgeving zou wat evenwichtiger mogen. Naarmate de politieke en culturele dominantie van de VS afneemt, wint dat argument aan kracht. Historicus Mathieu Segers spreekt in De Groene Amsterdammer van ‘het begin van het einde van deze Amerikaanse eeuw’. Wat in de Eerste Wereldoorlog begon met de Amerikaanse ambitie ‘de wereld veilig te maken voor democratie’ en na 1945 zijn beslag kreeg in een Amerikaans-Westerse overwinnaarsalliantie, loopt ten einde. Er zijn concurrenten opgestaan, politiek, cultureel en economisch.

Dat voelen ze in Michigan ook. Trump begon zijn rally daar, zo schrijft Mark Danner, door het volgende te roepen: “Wij hebben jullie een hele hoop autofabrieken bezorgd, Michigan! Een hele hoop autofabrieken. Dat weten jullie toch?” Waarop het publiek antwoordde: “Ja, dat weten wij!” In werkelijkheid zijn er onder Trump geen nieuwe autofabrieken geopend in Michigan, en verloor de staat in deze sector drieduizend banen. Wat Trump zijn aanhangers voorhield, was onwaar, maar zij hoorden geen leugen, zij hoorden hun verlangens verpakt in politiek amusement. De deceptie, die onvermijdelijk volgt, zullen ze wijten aan de vijanden van het volk, te beginnen bij de minderheden.

En dus is dit de hoop voor morgen: dat autofabrieken weer autofabrieken worden. Dat de werkelijkheid weer terugkeert.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt. Lees ze hier terug. Abonneer je op zijn column in onze mobiele app en lees hem als eerste.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden