Wat to love is voor Engelsen en lieben voor Duitsers, was soms in het Nederlands lieven

JAAP DE BERG

Taalvragen van lezers:

1261 Engelsen kunnen zeggen 'I love you', Duitsers 'ich liebe dich', maar in het Nederlands is 'ik lief je' onmogelijk. Of werd dat ooit wel gezegd? (vraagt een Duitse lezer uit Oost-Friesland).

Urgent kan de behoefte aan lieven niet zijn. Amoureuze Nederlanders hebben al eeuwen een ruime keus uit equivalenten: liefhebben, beminnen, houden van. Toch konden ze elkaar vroeger ook lieven.

In het Middelnederlands (1200-1500) moet dit werkwoord niet vaak gebruikt zijn. In de 16de en 17de eeuw kwam het vaker voor, maar zelden in andere dan dichterlijke taal. Ick lieve dese maegt, en salse niet verlaten, schreef Cats. Populair werd het weer bij 19de-eeuwse romantische dichters.

Het 'Woordenboek der Nederlandsche Taal' schrijft dit laatste toe aan Duitse invloed, waaraan misschien ook de vroegere gebruikers van dit lieven blootstonden. Eén vorm ervan, het deelwoord geliefd, is als adjectief nog even gangbaar als in de 17de eeuw. Bijbelvertalers lieten toen een stem uit de hemel zeggen: Dese [Jezus] is myn geliefde Sone, inden welcke ick myn wel-behaghen hebbe.

Niet van Duitse komaf was lieven in andere betekenissen, waaronder 'behagen, aangenaam zijn'. Mijn lief, du lieves meer (ge behaagt mij) door dine reyne doghet (deugd), schreef een 15de-eeuwer.

In deze zin kon je ook gelieven en believen gebruiken. Van overblijfselen daarvan bedienen we ons nog steeds.

Alstublieft en alsjeblieft gaan terug op als het u/je belieft (als het u/je behaagt). Van gelieven, al vele eeuwen ook synoniem met liefdespaar, rest ons de gebiedende wijs: gelieve (wilt u zo goed zijn) contant te betalen.

jdeberg@trouw.nl

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden