Opvoedvraag

Wat te doen met zo'n bovenmenselijk actieve klassenmoeder?

Beeld Fadi nadrous

Fijn als ouders betrokken zijn, maar sommige moeders zitten wel heel vaak in de klas.

Leerkrachten in het basisonderwijs komen chronisch tijd tekort. Daarom wordt er gretig gebruik gemaakt van hulpvaardige ouders. Soms slaat het door, mailt een moeder. "In de klas van mijn dochter hebben we moeders voor het lezen en voor de luizen, maar onze klassenmoeder neemt haar functie zo serieus dat ze tot een soort klassenoverste is uitgegroeid."

De klassenmoeder heeft bij haar weten vooral organisatorische taken. Zij zoekt vrijwilligers die de kinderen willen begeleiden naar zwemles, de bibliotheek, Artis of op schoolreis. "Maar deze vrouw gaat zélf mee naar de bieb en naar Artis, ze knutselt en gymt en uiteindelijk zit ze bijna dagelijks naast de meester in de klas en 'houdt een oogje in het zeil'. Ik vind dit zelf te ver gaan, want deze vrouw is geen bevoegde leerkracht en bovendien de moeder van een van de kinderen. Voor haar eigen kind creëert ze zo toch ook een ongewenste situatie?

Recht op eigen wereld

Inge Werneke, directeur van basisschool De Singel in Schiedam zegt eerst maar dat ze heel blij is met elke ouder die wil helpen. Maar de hele dag je moeder om je heen, nee dat is niet goed. "Een kind heeft ook recht op zijn eigen wereld. Heeft die nodig om los te komen van zijn ouders, om autonomie te ontwikkelen."

Op De Singel mogen ouders tot maximaal groep 4 in de ochtend nog mee naar binnen, daarna niet meer. "Als je geen grens stelt, blijven sommige ouders tot groep acht helpen met de jas ophangen, of appels in de fruitbak doen. Soms zijn ze extreem verzorgend en zitten ze er heel dicht op." Een leerkracht moet alert zijn op die types. Vanuit zijn vak begrijpt een docent ook dat hulp bieden niet hetzelfde is als overnemen, zegt Werneke. Zij ziet liever dat kinderen zelf een krakkemikkig kerststukje knutselen, dan dat ze er samen met een ouder een heel kunstwerk van maken. "Ook kleuters kunnen al heel veel zelf."

Werneke ziet wel waarom het soms kan doorslaan met de participatie. "Het zijn vaak dezelfde ouders die zich aanbieden. De valkuil is dat je hen als leerkracht de volgende keer ook gaat vragen. Dan is het tenminste snel geregeld." Zij heeft ook nog veel allochtone ouders, met wie de communicatie lastiger gaat.

Toch moet een leerkracht zijn best doen om met iedereen een relatie op te bouwen, vindt ze. Al komen ze maar een keer helpen bij het kerstdiner, dan zien ze hoe de kinderen met elkaar omgaan, hoe alles reilt en zeilt in de klas. Het is voor alle ouders even belangrijk daarbij betrokken te zijn."

Onderzoeker Frederik Smit is gepromoveerd op ouderparticipatie in het basisonderwijs en adviseert gemeenten, schoolbesturen en onderwijsinstellingen. Ouderparticipatie kan de betrokkenheid bij school verbeteren en dat heeft een bewezen effect op schoolprestaties en sociaal gedrag. Het werkt ook thuis door als ouders zien wat er in school gebeurt, zegt Smit. "Leerkrachten kunnen een rolmodel zijn, ze laten zien hoe je pedagogisch verantwoord met kinderen omgaat. Ouders die op school voorlezen, gaan dat thuis ook meer doen."

Geen verplichting 

Het is belangrijk dat een team afspreekt hoe ze die participatie precies invult en dat ze dat samen met de ouders doen. "Er moet draagvlak zijn." Maar het is aan de leerkracht om te selecteren, zegt Smit. Ouders kunnen nooit overal goed in zijn, zelfs zo'n supermoeder niet. Met sinterklaas kan iedereen helpen versieren, maar de leesouder moet zelf toch minstens goed kunnen lezen.

Nathalie van Thiel heeft lang voor de klas gestaan en volgens haar kunnen leerkrachten prima onderscheiden welke activiteiten pedagogische vaardigheden vereisen. "Ouderparticipatie houdt op waar instructie begint en ouders mogen ook geen straf uitdelen", zegt ze. "Dat blijft de verantwoordelijkheid van de leerkracht."

Zij ziet vooral de voordelen van een heel ijverige moeder. "Het gaat ook om kleine dingen, geld inzamelen, een kaartje sturen als een kind ziek is. Super fijn als iemand dat wil doen." Al te vaak voelen ouders zich bezwaard als één iemand heel actief is, meent ze. Nou, tipt Van Thiel: "Doe dat gewoon niet. Val elkaar niet af. Het is geen verplichting. Sommige ouders hebben veel tijd, anderen helemaal niet, maar die doen misschien weer aan mantelzorg."

En als die ene vrouw er nou zelf voor kiest en er veel plezier in heeft, wat is daar dan eigenlijk erg aan?"

Heeft u ook een opvoedvraag? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden