Wat te doen met het radioactieve water van Fukushima?

Een luchtfoto van de verwoeste kerncentrale van Fukushima. Beeld epa
Een luchtfoto van de verwoeste kerncentrale van Fukushima.Beeld epa

Eindelijk heeft ook Tokyo's Electric Power Co. (TEPCO) toegegeven dat ze geen idee hebben wat ze met de nog altijd groeiende hoeveelheid besmet water aan moeten.

Nienke Schipper

Volgens het de eigenaar van de kerncentrale die verwoest werd door de tsunami in juni 2011, is er sinds de ramp tussen de 20 en 40 triljoen becquerels (Bq) (aantal atoomkernen dat per seconde radioactief vervalt) radioactief tritium de oceaan in gelekt. Gegevens van de Japanse overheid laten zien dat er dagelijks nog altijd 300 ton radioactief water de oceaan in stroomt.

Het water dat op dit moment nog weglekt is minder besmet dan direct na de ramp, toen 5000 tot 15000 triljoen Bq radioactieve delen in de oceaan terecht kwamen. "Op dit moment is er geen directe bedreiging voor de volksgezondheid, maar ik maak me wel zorgen over de besmetting van het zeeleven op de lange termijn" aldus oceanograaf Ken Buesseler.

De grondwaterbesmetting is op dit moment het grootste punt van zorg. In tegenstelling tot cesium worden de elementen strontium en tritium niet door de bodem geabsorbeerd en vloeien via het grondwater de oceaan in. TEPCO moet nog met cijfers komen van de geschatte hoeveelheid strontium die in de zee terecht is gekomen.

Tritium is minder gevaarlijk voor het zeeleven en de menselijke gezondheid dan cesium en strontium. Hoewel de radioactieve energie van cesium hoger is dan van tritium, worden beiden relatief eenvoudig afgebroken door het lichaam. Strontium daarentegen is wel gevaarlijk omdat het calcium in botten vervangt en langer in het lichaam aanwezig blijft.

De problemen
Het grondwater raakt besmet doordat het vanaf de nabij gelegen bergen door het terrein van de Fukshima-centrale heen naar de zee stroomt. Met een snelheid van ongeveer 400 ton per dag komt het water de haven bij de centrale in. TEPCO heeft moeite om te voorkomen dat dit water verder de oceaan in lekt. "Op termijn vormt dit water het grootste probleem" zegt Dale Klein, voormalig voorzitter van de V.S. Nuclear Regulatory Commission.

Ten tweede moet TEPCO het besmette water opruimen dat nog steeds in de ondergrondse tunnels van de centrale staat. Daar lopen de kabels en de leidingen van de noodsystemen en die kwamen onderwater te staan bij de eerste meltdown van de reactoren. Ondanks alle moeite die is gedaan om de tunnels af te sluiten, lekt er sindsdien water de oceaan in. Ondertussen worden er testen gedaan met een systeem (ALPS) om het water te zuiveren van alle radioactieve delen, behalve tritium. Zolang dat systeem nog niet in gebruik is, wordt het water opgeslagen in tanks. "Die tanks zijn slechts een tijdelijke oplossing" zegt Hiroaki Koide, nucleair ingenieur aan de universiteit van Kyoto. "Water kan uit elke tank lekken en als dat gebeurt komt het in het grondwater."

De oplossingen
Een onafhankelijke adviescommissie adviseert een twee stappenplan om het probleem op te lossen. Als eerste moet er een barrière komen waardoor het grondwater niet meer de zee in kan vloeien. Dat zou kunnen door de grond te bevriezen of in te spuiten met een gelachtige substantie waarna de grond zo hard wordt als beton. Daarna kan TEPCO het water wegpompen en ontsmetten het ALPS-systeem.

Volgens Klein zou de prioriteit moeten liggen bij het dichten van de lekken in de tunnels. Pas daarna kan er worden gewerkt aan het stoppen van de instroom en besmetting van het grondwater. Als laatste kan er dan worden gewerkt aan het behandelingsplan voor het besmette water.

Stromingen
Ondertussen proberen wetenschappers in kaart te brengen hoe het radioactieve water het zeeleven beïnvloed. Ondanks de geringe besmetting in het algemeen, lijken er grote verschillen te bestaan hoe verschillende soorten op de radioactiviteit reageren afhankelijk van waar ze leven in de oceaan. Bij een aantal vissoorten die werden gevangen voor de kust bij Fukushima werd een hogere hoeveelheid cesium geconstateerd dan de toegestane hoeveelheid in Japan. Marinebioloog Nicholas Fisher denkt niet dat er een probleem is voor vis die verder dan 160 km uit de kust wordt gevangen, "maar de vis die wordt gevangen in de regio, ja, daarvan is het mogelijk dat die te erg besmet is. Het zou niet slim zijn om die te eten".

De stroming van het ernstig besmette water dat direct na de ramp in zee lekte is inmiddels ook in kaart gebracht en zal naar verwachting tussen 2014 en 2020 aankomen bij de Amerikaanse kust, met een piek rond 2016. De stralingsniveaus vormen geen gevaar voor de volksgezondheid omdat het radioactieve materiaal al grotendeels is verdund door de turbulente golfstroom waarin het terecht is gekomen.

Een groot deel van het water zal helemaal nooit aankomen bij de Verenigde Staten omdat het blijft circuleren in de 'North Pacific gyre', ook wel bekend als 'De vuilnishoop van de Grote Oceaan'. De golfstromen in de Grote Oceaan bewegen traag met de klok mee en houden op sommige plaatsen plastic en afval vast. Dit is overigens niet zoals sommige mensen denken in de vorm van een eiland ter grootte van Texas, maar eerder een drijvende verzameling miniscule stukjes plastig en rotzooi.

null Beeld MarineDebris
Beeld MarineDebris
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden