Review

Wat schrijft hij in zijn dagboek hij over ons?

Met een verslavende mix van tact en exhibitionisme beschrijft Voskuil-adept Detlev van Heest de complexe band tussen twee stellen.

Eerder dit jaar debuteerde Detlev van Heest met ‘De verzopen katten en de Hollander’, een autobiografische roman over het leven van de Nederlander Detlev, journalist, die met zijn vrouw Annelot in Tokyo woont.

Jaap Goedegebuure prees Van Heest in deze krant als de nieuwste, eigenzinnige loot aan de Voskuil-boom, naast Frida Vogels en Minke Douwesz: alle vier goed voor honderden bladzijden zeer precies autobiografisch proza. Geen toevallige verwantschap: Voskuil en van Heest waren in het echte leven echt bevriend, zo blijkt in ‘Pleun’.

Ze hebben ook veel gemeen: een diepe dierenliefde, een verstokt huwelijk, een hooggestemde moraal en een afkeer van kantoor en carrière. ‘Succes bederft alle kunst’, poneert van Heest ergens in ‘Pleun’. Het is het soort overtuiging waar zijn vriend Voskuil zeker mee zou instemmen.

In dit tweede deel van het tweeluik verhuist het echtpaar Detlev en Annelot van Japan naar Nieuw Zeeland. Ze betrekken een te groot huis in Dunedin. Er lopen ratten onder de vloeren, die van Detlev niet gedood mogen worden, maar wegjagen met een rattenfluitje lukt ook niet echt. De al wat geprikkelde Annelotte reist af en toe naar Nederland om voor een doodziek neefje te zorgen. Detlev vindt een risicoloos baantje in een kwekerij en schrijft in zijn dagboek. Het echtpaar sluit vriendschap met de overburen, ook Nederlands: Pleun en Annemiek.

De man Pleun, oud-avonturier, zeezeiler, timmerman, is stoer, charismatisch, handig en rechtlijnig en diametraal tegengesteld aan de snel gekwetste, angstige Detlev, een verschil dat eerst door beiden omarmd wordt, maar op den duur toch wat gaat wringen.

Die irritaties brengt van Heest dan slim gedoseerd naar de oppervlakte. Het is wel snel duidelijk dat in deze vriendschap iedereen veel te hard van stapel loopt. Er wordt dagelijks getelefoneerd, en veel te veel gezegd over elkaar, tegen elkaar. Pleun verwijt Detlev dat hij normaler is dan hij denkt, Detlev ergert zich aan Pleuns rechttoe rechtaan tactieken. Terwijl Detlev zich bekommert om gewonde schapen en honden, raken Pleun en Annelot ondertussen steeds beter bevriend: lange wandelingen, samen aan de keuken klussen.

De schrijver werkt zo spannend toe naar de grote relationele kladderadatsch die dan toch nog rauw op het dak valt, en op dat van de lezer. Hoe zijn we hier precies beland? Detlevs dagboek speelt een belangrijke rol, zoveel is duidelijk. Hij laat het aan vrouw en vrienden lezen. ‘Ik ben een exhibitionist op een dun bevolkt eiland’, meldt hij aan zijn psychiater.

Dat dagboek valt niet goed, maar hoe precies blijft ook wat ongewis, omdat dagboek en roman niet samenvallen. Zo worden sommige gesprekken door de schrijver in de roman niet opgetekend, maar lees je een paar pagina’s verder wel hoe Annelot zich hevig opwindt over Detlevs weergave van die gesprekken in zijn dagboek.

Die afwisseling tussen discretie en exhibitionisme is precies wat deze roman deels frustrerend, maar ook vermakelijk, spannend en verslavend maakt. Het onderlinge geruzie over Detlevs notities maakt van ‘Pleun’ bovendien een interessante gevalsstudie van wat het schrijven met de vrienden van een schrijver doet. Die zitten natuurlijk niet te wachten op die hoogst subjectieve, openlijke weergave van hun ingewikkelde levens.

Na bijna vijfhonderd bladzijden turbulentie laat de schrijver je dan tevreden maar vooral ook bezorgd achter. Hoe zal het hem verder vergaan? Even googelen leert dat er een Detlev van Heest op netwerksite Linked In staat, een parkeercontroleur op P1, Area Amsterdam. Zou dat hem zijn? Je mag het hopen. Precies het prozaïsche baantje zonder verantwoordelijkheden dat genoeg geestelijke ruimte laat voor weer een vervolg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden