'Wat op zich logisch klinkt'

Filosoof Coen Simon laat zien hoe je uitspraken uit het nieuws fileert

Eierstok invriezen 'staat nog een beetje in de kinderschoenen' hoorde ik door de keukenradio. Ik hoorde ook dat een ivf-behandeling 'niet over één nacht ijs' gaat. Terwijl de koffie doorliep, had ik weer een hoop bijgeleerd. Het kwam ter sprake in een interview met een arts-onderzoeker van het AMC over de gebrekkige voorlichting aan vrouwen met kanker en de gevolgen van de behandeling voor hun vruchtbaarheid. Een protocol schrijft voor dat de arts de patiënten op hun mogelijkheden moet wijzen. Maar uit onderzoek blijkt dat dit heel weinig gebeurt. "Mensen moeten overleven en dan is er niet altijd tijd om iemand naar een ivf-kliniek door te verwijzen", aldus de onderzoeker. "Wat op zich logisch klinkt", reageerde presentator Ghislaine Plag.

Kan dat eigelijk wel, kan iets logisch klinken?

'Eén en één is twee', zeggen we over vanzelfsprekende zaken. Maar als ze echt vanzelf spreken, dan zouden wij dat niet meer hoeven zeggen. En hoe vanzelfsprekend is de logica van de som zelf? Bij het leren tellen van mijn kinderen bleek dat in elk geval niet zo evident. Voor het samenbrengen van dingen in één som is verbeeldingskracht nodig, ontdek je als ouder. De dingen zelf zeggen niet dat ze bij elkaar horen. Deze verbeeldingskracht wordt auditief aangeleerd met liedjes (een, twee, drie, vier, hoedje van). En later leer je ook de 'logica' van de tafels door ze als wijs op te zeggen. En de vraag nu is: is klank alleen een didactisch hulpmiddel of vormt ze onderdeel van de waarheid? Heeft de waarheid een geluid?

Ik moest denken aan een wandeling met een vogelaar, midden jaren negentig. Terwijl we over een dijkje liepen hoorde ik alleen gekwetter, maar zijn ornithologische oor hoorde een blauwborst, een rietzanger, een tjiftjaf, en een fitis, en ook waar ze zaten. Hij pootte een statief in het gras met daarop een soort wokdeksel en een lange microfoon, en gaf me de koptelefoon en een verrekijker. "Als je nu daar kijkt, hoor en zie jij die blauwborst ook." En ja hoor: één en één is twee. En vanaf dat moment veranderde de ruis van het gekwetter langzaam aan in klanken, geluiden met een betekenis.

De geïnterviewde arts gaf Plag gelijk: "Dat klinkt ook heel logisch". Maar aan haar stem hoorde ik dat ze een andere aanpak logischer wilde laten klinken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden