Wat Obama zal zeggen om de Republikeinen af te troeven

President Obama sprak begin deze maand in een Ford-fabriek in Michigan.Beeld afp

Reikhalzend kijken de Democraten er naar uit: vanavond spreekt president Barack Obama de State of the Union rede uit. Onder zijn leiding herstelde de Amerikaanse economie, en Republikeinen vegen zijn voorstellen niet langer gemakkelijk van de baan.

De traditionele toejuichingen van de president zullen zachter klinken dan ooit. In beide huizen van het Congres dat Obama toespreekt hebben de Republikeinen nu de overhand en dat zal de komende twee jaar zo blijven. En toch kijken de Democraten in Washington met optimisme naar zijn rede uit. Want electoraal mag het vorig jaar dan tegengezeten hebben, hun ideeën, denken ze, hebben de tijd mee.

Wat Obama gaat voorstellen, heeft hij al aangekondigd. En er zit een duidelijke rode draad in: zijn voorstellen komen ten goede aan werkende gezinnen met een niet erg hoog inkomen.

Sommige van die ideeën zullen door de Republikeinen worden afgedaan als geldsmijterij. Obama vindt bijvoorbeeld dat behalve de middelbare school ook de eerste twee jaar beroepsonderwijs gratis moeten worden.

Kinderopvang
Maar een aantal andere voorstellen kunnen zijn politieke tegenstanders minder makkelijk van de hand wijzen. Dat zijn vooral veranderingen in de belastingen. Obama wil een heffingskorting voor wie werkt verhogen, en meer aftrek geven voor kinderopvang. Om dat te bekostigen, wil hij het speciale lage tarief voor inkomsten uit beleggingen verhogen. Dat tarief komt vooral ten goede aan de allerrijksten.

Dat die moeten inleveren, staat voor de Democraten als een paal boven water. En ze denken daarmee een onderwerp te hebben dat het goed zal doen bij de presidentsverkiezingen van 2016. Bij de vorige, in 2012, konden de Republikeinen nog claimen dat Obama's beleid en een veel te bemoeizuchtige overheid er de schuld van waren dat de economie zo slapjes herstelde van de schuldencrisis van 2007-2008. Maar inmiddels is dat herstel flink op gang gekomen. De werkloosheid is gedaald van 10 procent in 2009 tot 5,6 procent nu. Maar de gemiddelde werknemer vraagt zich af waar al die welvaart blijft. Inkomensgroei was alleen weggelegd voor de rijkere Amerikanen.

Beeld Trouw | Bron: Bureau of Labour Statistics

Voor de Republikeinen is het woord 'belastingverhoging' een vloek. Maar ze zien het probleem van de achterblijvende middengroepen ook wel en ze vrezen dat die niet langer geduldig zullen willen wachten op de resultaten van hun ondernemersvriendelijke beleid.

Derde gooi
Dat leidt tot onverwachte - en ook wel vermakelijke - tonelen. Rijkaard Mitt Romney bijvoorbeeld, die de presidentsverkiezingen van 2012 voor de Republikeinen verloor, onder andere doordat hij de armste helft van de Amerikanen als profiteurs afschilderde, praat inmiddels met genegenheid over die groep. "Onder president Obama zijn de rijken rijker geworden, inkomensongelijkheid is erger en er leven meer mensen in armoede dan ooit." Romney denkt serieus na over een derde gooi naar het Witte Huis. Ook zijn concurrent Jeb Bush heeft het over het 'ongelijke speelveld'.

Voorlopig zijn het vooral potentiële presidentskandidaten die zich zo progressief uitlaten; met concrete ideeën voor steun aan de middenklasse komen ze nog niet. Maar als de Republikeinen in 2016 een kans willen maken, zullen ze ook in het Congres voor die tijd met plannen moeten komen die voor de middenklasse merkbaar verschil maken. De grote vraag van dit jaar is, of dat plannen zullen zijn die een Democratische president zal willen ondertekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden