'Wat niet kapot is, moet je niet repareren'

Hoogleraar Wilthagen: Nederlandse arbeidsmarkt presteert zo slecht niet

In het regeerakkoord formuleren VVD en PvdA een mooi streven: de werking van de arbeidsmarkt moet beter voor alle werknemers, ook voor ouderen en flexwerkers. "Een snelle doorstroming van baan naar baan, met een zo kort mogelijke terugval op een uitkering, is voor iedereen wenselijk." Dus bekorten beide partijen de WW tot maximaal een jaar; daarna wacht bijstandsniveau. En al na zes maanden moet een werkloze elke beschikbare baan accepteren, op straffe van een korting op zijn uitkering. Het lijkt erop dat ze goed hebben gekeken naar de arbeidsmarkthervormingen die Duitsland aan het begin van deze eeuw doorvoerde, op voorspraak van de Commissie Hartz. Ton Wilthagen, professor aan de Universiteit Tilburg en arbeidsmarktdeskundige, betwijfelt of dat verstandig is.

De werkloosheid in Duitsland schommelt al tijden rond de 5,5 procent. De economie groeit nog altijd. Waarom zouden we hun succesformule niet een op een kopiëren?
"De vraag is: is hun succes te danken aan de Hartz-maatregelen? Duitsland heeft veel maakindustrie, grote fabrieken, en Nederland zit voor meer dan 50 procent in dienstverlening. Dienstverlening is per definitie laagproductief, het levert per werknemer minder op. En daar valt weinig aan te doen terwijl je in de industrie, door robotisering bijvoorbeeld, er wel voor kunt zorgen dat mensen nog meer gaan produceren. Bovendien exporteert Duitsland al die producten die het maakt vooral buiten Europa, Nederland exporteert juist veel binnen Europa. En daar gaat het slecht. En de Duitse jeugdwerkloosheid is lager omdat ze jongeren leerwerkbanen bieden, als overgang tussen school en de werkvloer. Dat heeft allemaal weinig met Hartz te maken."

Hoe komen die Hartz-achtige maatregelen dan toch in het regeerakkoord?
"Deze maatregelen die het kabinet wil gaan nog verder dan in Duitsland zelfs. Hier moet je al na zes maanden elke baan accepteren, in Duitsland is dat na een jaar. Ik weet niet hoe deze cocktail tot stand is gekomen. Waarschijnlijk hebben beide partijen iets in een glas gegooid, is er goed geschud en moest daar iets uitkomen dat lekker smaakt. Die strategie is bij de zorgpremie mislukt. Voor die mix van nivelleren en bezuinigen heeft premier Rutte zijn excuses al moeten aanbieden. Dat zou hier ook nog wel eens kunnen gebeuren."

Waarom denkt u dat?
"Wat niet kapot is, moet je niet willen maken. Onze arbeidsmarkt presteert zo slecht niet. Menig Europees land zou zo met ons ruilen. Het streven moet zijn om dit niveau vast te houden. Daarvoor moet je zien wat er op de lange termijn nodig is, maar ook bepalen hoe zich dat verhoudt tot de korte termijn. Nu de uitkeringen verlagen, zodat mensen sneller aan het werk gaan, levert niet het gewenste resultaat. Want er zijn niet genoeg banen. En iedereen moet langer doorwerken, dus is het voor oudere werklozen moeilijker om de periode tot hun pensioen te overbruggen. Die komen op een sociaal minimum terecht. De timing is echt verkeerd."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden