Wat moet de zwoegende moeder zonder haar zoon?

BELINDA VAN DE GRAAF

Mama
Regie: Yelena en Nikolay Renard. Met Sergei Nazarov en Ludmila Alyohina. In 5 bioscopen.

'Mama' toont een dag uit het leven van een moeder en haar zwaarlijvige zoon in een flatje in Moskou. Met dat simpele gegeven maakten de Russische echtelieden Yelena en Nikolay Renard een van de meest opmerkelijke debuutfilms in tijden. Het zeventig minuten durende drama, dat vorig jaar deel uitmaakte van het Filmfestival van Rotterdam, maakt vooral indruk als een minutieuze studie van armoede en afhankelijkheid, en de tedere liefde tussen moeder en kind.

Met hun film lijken de Renards ook een antwoord te formuleren op het werk van de Russische cineast Aleksandr Sokoerov die zijn zeventig minuten durende 'Mother and Son' (1997) situeerde in een mythisch niemandsland, een in nevelen gehulde tuin waar een zoon zich ontfermde over zijn stervende moeder. Met 'Father and Son' (2003) zette Sokoerov zijn intrigerende experiment voort.

De Renards filmen meer als documentaristen die stilletjes aanwezig zijn in de afgebladderde Sovjet-flat, waar een vrouw zich kapot moedert over haar volwassen zoon. Het gevoel in een documentaire te vertoeven, wordt versterkt door de afwezigheid van dialogen en muziek. Maar stil is het niet, je wordt extra opmerkzaam op de regen die tegen het raam tikt, en het bereiden van de eieren die dienen als avondmaal.

Mooi is ook het verschil tussen de actieve moeder en de inactieve zoon. Hij is zo dik dat hij door haar moet worden gewassen. Zij maakt zijn ontbijt, poetst zijn schoenen, strijkt zijn kleren, zelfs zijn sokken. Bukken is voor hem al een beproeving. Je houdt je adem in als hij gaat zitten of liggen. De Russische amateur Sergei Nazarov, die door de filmmakers op internet werd gevonden, getuigt van moed om zich zo bloot te geven.

Daarbij rijst de vraag of de zwoegende moeder haar zoon niet zo afhankelijk heeft gemaakt, en in hoeverre zij eigenlijk afhankelijk is van hem. Wat moet ze zonder hem? Wie is ze zonder hem? Op het moment dat ze naar zichzelf kijkt in de verroeste badkamerspiegel, begint ze als een bezetene de wastafel te poetsen - op de vlucht voor zichzelf.

Prachtig is de gevierde Russische theateractrice Ludmila Alyohina in de rol van de moeder die haar zoon volpropt met kaas, worst en vette vis, en in de nacht van zijn vertrek stilletjes zijn wekker weghaalt.

Tragisch slotakkoord is dat Alyohina een paar maanden na de opnamen overleed, en de voltooide film zelf nooit zag.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden