Opvoedvraag

Wat merkt een baby van ouderlijke onmin?

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Woorden hebben waar de baby bij is, blijft daar iets van hangen?

Ze heeft een goede relatie met haar vriend, maar er is natuurlijk weleens ruzie, schrijft een moeder. "We hebben niet bepaald een groot appartement, dus als we woorden hebben, kan onze dochter dat horen of zit ze er zelfs bij. Ze is net 6 maanden en lijkt er geen last van te hebben, maar is dat ook zo?

Dat er aan het meisje niets te merken is, zegt niet alles. Waar het ene kind huilt, kan het andere juist verstarren of zich heel stil houden in zo'n situatie, zegt Eva Potharst. Ze werkt als kinder- en jeugdpsycholoog bij UvA Minds en ontwikkelde bij dat academisch behandelcentrum een mindfulnesstraining voor ouders met baby's. Een kind van zes maanden kan niet praten, ze onthoudt zo'n ruzie dus niet in woorden, zegt Potharst. "Maar gevoelens van stress kunnen wel degelijk blijven hangen. Hoe vaker een kind last heeft van stressvolle situaties, hoe meer die later kunnen doorwerken."

"Nou wil ik deze ouders zeker geen posttraumatische stressstoornis van hun baby in de schoenen schuiven hoor", lacht de psycholoog. "Als het om gewone, hanteerbare huis-tuin-en-keuken-ruzies gaat: die horen erbij. Een beetje stress is oké voor een baby, als je het daarna weer kunt reguleren." Ben je ontzettend boos, stel dan de woordenwisseling uit, tipt ze. "Neem je dochter even mee naar buiten."

De ouders moeten ervoor zorgen dat de rust vlot terugkeert. En dat ze de ruzie bijleggen waar de dochter bij is. Potharst: "Hoe klein ze ook is, het is goed om tegen haar te zeggen: 'Sorry dat papa en mama ruzie maakten, daar ben jij natuurlijk erg van geschrokken'. Even contact hebben, even troosten."

Fabeltje

Als ouders schreeuwen of met deuren gooien, allicht dat het kleintje dat opmerkt. Maar ook een ruzie die met de 'silent treatment' wordt uitgevochten, kan een baby volgens Potharst aanvoelen. "Kinderen ontwikkelen zich voor een belangrijk deel door de interactie met hun ouders. Ze zijn erg gericht op sociale stimulansen, op het gezicht en de stem van vader en moeder.

"Er zijn allerlei onderzoekstechnieken om stress of emoties bij baby's te meten. Minutieus observeren, de pupilgrootte meten of speeksel testen op het stresshormoon cortisol. Potharst: "Al heel jong kunnen baby's verschillende gezichtsuitdrukkingen onderscheiden, stemmen herkennen. Ze kunnen dus ook angstig worden van stemverheffing, of van een boos gezicht. Ook stress van ouders voelen ze aan. Mensen denken vaak: hoe jonger kinderen zijn, hoe minder ze doorhebben. Dat is echt een fabeltje. Sommige kinderen zijn al voor de geboorte getraumatiseerd, die komen schrikachtig ter wereld. Dus ook bij een baby'tje van drie weken zou ik elkaar niet de tent uit vechten."

Ruzies, echtscheidingen en huiselijk geweld

René Goedhart is relatie- en gezinstherapeut in Zwolle. Hij hoort ouders vaak zeggen, 'O maar de kinderen waren er niet bij toen wij ruzie maakten', of: 'Ze lagen gelukkig te slapen'. Goedhart heeft gewerkt in de reguliere jeugdzorg, bij de reclassering en bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling. Nu behandelt hij, in een instelling voor geestelijke gezondheidszorg, kinderen met een verslaving en psychische problemen. In twintig jaar heeft hij gezien wat ruzies, echtscheidingen en huiselijk geweld kunnen doen: kinderen raken gestresst, hebben geen vertrouwen in anderen, kunnen zich niet concentreren of ontwikkelen gedragsproblemen. Ook als ouders dachten dat hun kinderen er niet zo'n last van hadden.

"Pas had hij een stel in behandeling. De baby was mee in de maxicosi. "Thuis was hij nog heel onrustig en huilerig, maar toen we zo met elkaar zaten te praten, zagen de ouders hun kind rustig worden. Hij viel in slaap, alleen al door hun stemgeluid.

"Nou wil ook hij de kwestie van het krappe appartement niet opblazen. "Elke relatie kent conflicten. Je wilt naar jezelf luisteren en tegelijk rekening houden met de ander, zoeken naar autonomie én verbondenheid. Het is normaal dat je af en toe woorden hebt.

"Maar het is goed als alle ouders zich daarbij realiseren wat hun gedrag doet, zegt Goedhart. "En dat ze de rust kunnen herstellen. Dan leert hun kind van jongs af aan: er is weleens ruzie thuis, maar dat kun je goed maken.

"Eva Potharst voegt daaraan toe dat de eerste maanden met een baby ongelooflijk zwaar kunnen zijn. "Goed als ouders tegenover elkaar erkennen dat ze soms oververmoeid of geïrriteerd zijn. Niks om je voor te schamen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden