Wat mag Draghi eigenlijk doen voor de euro?

President ECB belooft redding, maar verdeeldheid eurolanden zet rem op zijn ambities

Als president van de Europese Centrale Bank is Mario Draghi een van de machtigste mannen van Europa. Dus als die belooft, zoals de Italiaan vorige week deed, "alles te zullen doen om de euro te redden", zijn de verwachtingen van beleggers hooggespannen. Vandaag moet blijken of Draghi die verwachtingen kan inlossen, als het zwaar verdeelde bestuur van de ECB vergadert over mogelijke nieuwe crisismaatregelen.

Allereerst de vraag: wat kán de baas van de centrale bank van de eurozone doen? In de ogen van beleggers veel. Alleen al de woorden van Draghi vorige week drukten de tot kritieke hoogte gestegen rente op Spaanse en Italiaanse staatsleningen weer tot meer houdbare niveaus. De hoop van de financiële markten - en overigens ook van flink wat landen in de eurozone - is dat de ECB zich committeert aan het nog verder omlaagbrengen van die rente, en er zo voor zorgt dat Spanje en Italië zelfstandig hun groeiende staatsschuld kunnen financieren. Dat kan als de ECB besluit opnieuw gebruik te maken van het opkoopprogramma voor staatsleningen, waarmee tot nog toe voor 220 miljard euro aan voornamelijk Griekse, maar ook Spaanse en Italiaanse leningen werden gekocht.

Een tweede maatregel die door een aantal regeringsleiders, en zelfs enkele leden van het ECB-bestuur, al is geopperd is het verlenen van een bankvergunning aan het noodfonds ESM. Het effect daarvan is nagenoeg hetzelfde: de ECB leent in dat geval het ESM het geld, waarop het noodfonds de staatsleningen op zal kopen. Die omweg lijkt iets minder op directe bemoeienis van de ECB met zaken waar het zich eigenlijk buiten moet houden. Maar de vraag of het ESM een bankvergunning moet krijgen is feitelijk een politieke: het ESM is een vehikel dat is opgericht door de regeringsleiders. Die zullen het eerst eens moeten worden over de vraag of een bankvergunning wel wenselijk is voor het noodfonds.

Belangrijker voor Draghi dan de vraag wat hij kán doen, is eigenlijk wat hij mág doen. Als baas van de ECB heeft hij zich, samen met het bestuur dat bestaat uit alle centrale bankpresidenten van de eurolanden, te houden aan het mandaat dat aan de ECB is opgelegd: het bewaken van de prijsstabiliteit. Zijn voorganger Trichet begon in mei 2010 met het opkopen van staatsleningen met het argument dat de rente in de eurolanden zo uit elkaar begon te lopen, dat de ECB geen effectief inflatiebeleid meer kon voeren. Die omweg was voor de toenmalige Duitse bankpresident Axel Weber al aanleiding om op te stappen, omdat de ECB buiten haar bevoegdheden zou treden. Sindsdien hebben Weber's opvolger Weidmann, en ook de Nederlander Klaas Knot, ervoor gezorgd dat het opkoopprogramma in een diepe slaap is.

Gisteren zette Weidmann alvast de toon voor de vergadering door aan te kondigen dat de Duitse Bundesbank niet zomaar een van de zeventien centrale banken in de eurozone is, maar 'de grootste en belangrijkste'. Gelijktijdig lieten vooraanstaande Duitse politci weten niets te zien in zowel een bankvergunning voor het noodfonds, als het massaal opkopen van staatsleningen door de ECB. Aan Draghi vandaag de taak de zeventien landen op één lijn te krijgen, en ook nog eens de door hemzelf opgeworpen verwachtingen waar te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden