Nieuws Identiteit

Wat maakt Nederland tot Nederland? Over identiteit blijken we verrassend eensgezind

Tradities als Sinterklaas maken dat mensen zich verbonden voelen met Nederland. Beeld ANP

Over het algemeen zijn we het in ons land eens over wat Nederland tot Nederland maakt. Dat blijkt uit een onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) dat woensdag verschijnt. De burger vindt vooral de Nederlandse taal, tradities en zijn eigen vrijheid belangrijk.

Het SCP heeft voor het eerst onderzoek gedaan naar de Nederlandse identiteit. In het onderzoek is duizenden  Nederlanders uit alle lagen van de bevolking gevraagd wat zij typisch Nederlands vinden en wat voor hen belangrijk is voor het gevoel van verbondenheid met hun land. “Daarover worden nog vaak aannames gedaan, met dit onderzoek leggen we een wetenschappelijke bodem”, zegt onderzoeker Joep de Hart.

Polarisatie

“We hebben 5500 Nederlanders  een enquête met open en gesloten vragen laten invullen. Uiteindelijk zijn 185 onderwerpen besproken”, legt hij uit. “Het verbaasde ons dat de meeste mensen niet veel van mening verschillen.”

Volgens De Hart staat die uitkomst in contrast met wat het publieke debat doet vermoeden. “Er wordt vaak een beeld geschetst dat Nederland wordt verscheurd door tegengestelde meningen.” Volgens het onderzoek spelen media en het internet een rol in die polarisatie.

Uit het onderzoek blijkt ook dat de meeste Nederlanders zich verbonden voelen via symbolen en tradities, maar ook via burgerlijke vrijheden. “In discussies kunnen spanningen ontstaan tussen mensen die zich net wat sterker verbonden voelen met Nederland op basis van symbolen en tradities (bijvoorbeeld Sinterklaas) en mensen die juist binding met Nederland ervaren op basis van burgerlijke vrijheden zoals de vrijheid van meningsuiting”, legt De Hart uit.

Het valt hem op dat mensen de Nederlandse taal met stip de belangrijkste verbinder vinden. “Dat is verrassend, want we staan er niet per se om bekend dat we heel zuinig met onze taal om gaan. We doen hier heel veel in het Engels. Denk bijvoorbeeld aan het onderwijs.”

Feesten en symbolen

Ook Koningsdag, de Elfstedentocht, oliebollen en de Nederlandse vlag zijn voor veel mensen belangrijk voor de Nederlandse identiteit. Net als het landschap: de polders, de wolkenluchten en de strijd tegen het water zijn volgens het onderzoek onlosmakelijk verbonden met de Nederlandse eigenheid. De nationale geschiedenis is voor minder mensen bepalend voor de identiteit. “Er is ook weinig kennis over. De helft van de ondervraagden weet bijvoorbeeld niets van het Plakkaat van Verlatinghe”, stelt De Hart.

Opvallend is ook dat volgens het onderzoek religie voor veel mensen nauwelijks een rol speelt als het gaat om de identiteit van Nederland. De islam, het boeddhisme en in mindere mate ook het christendom zijn voor de meeste mensen niet typisch Nederlands.

Het karakteristiekst voor Nederland

1. De Nederlandse taal

2. Koningsdag

3. Sinterklaas

4. Fietsen

5. Elfstedentocht

Het minst typerend voor Nederland

1. Boeddhisme

2. Ramadan

3. Hoofddoek

4. Suikerfeest

5. Islam 

Lees ook: 

Hoe geven rampen de Nederlandse identiteit vorm? 

Ronkende verhalen over de Watersnoodramp in 1953 en de glorieuze bouw van de Deltawerken zitten de aanpak van klimaatproblemen in de weg, denkt hoogleraar Lotte Jensen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden