Weblog

Wat kunnen de klimaatonderhandelingen opleveren?

(\N)

Over een week begint in Poznan de grote generale repetitie. Beleidsmakers uit alle landen van de wereld hebben twee weken om te onderhandelen over ‘het meest complexe verdrag ooit’.

Het zijn nota bene de woorden van Yvo de Boer, de Nederlandse secretaris van het UNFCCC, de VN-organisatie die alles in goede banen moet leiden, zodat we eind 2009 in Kopenhagen een nieuw internationaal klimaatverdrag hebben. Het verdrag moet het Kyoto-protocol niet alleen vervangen, maar ook doen verbleken.

De agenda van de onderhandelingen is eind vorig jaar vastgesteld in Bali. De centrale punten zijn de vraag hoe sterk de rijke landen de uitstoot in 2020 terug moeten dringen, de mate waarin landen als China, Mexico en Indonesië hun groeiende uitstoot moeten beperken, de vraag hoe bosbescherming via een nieuw verdrag kan worden gefinancierd, de maatregelen die ontwikkelingslanden moeten nemen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen en tot slot de vraag hoe de rijke landen de ontwikkelingslanden daarbij kunnen ondersteunen. De laatste vraag staat voor het eerst serieus op de agenda.

Wat kunnen we van de nieuwe Amerikaanse regering verwachten? Obama heeft aangekondigd mee te willen werken aan een nieuw verdrag. Hij wil de CO2-uitstoot in de VS in 2020 weer op het niveau van 1990 hebben en in 2050 de uitstoot 80% lager hebben dan in 1990.

Dit is een wereld van verschil met de regering Bush, die geen kwantitatieve doelstellingen wil. Het ambitieniveau is echter lager dan dat van de EU en onvoldoende voor de twee graden doelstelling. Obama heeft verder aangekondigd dat hij niet naar Poznan zal komen, omdat hij de huidige Amerikaanse regering niet voor de voeten wil lopen. Dat is jammer, maar er is weinig aan te doen.

Wat kunnen we verwachten van de Europese Unie? De inzet van de EU is om de mondiale temperatuurstijging (met 50% kans) tot 2 ºC te beperken. Dat lijkt weinig, maar is al veel. Bij een dergelijke temperatuur zal naar verwachting het zee-ijs op de Noordpool smelten, het aantal mensen met ernstige watertekorten oplopen naar 1,5 tot 3 miljard, belangrijke landbouwgebieden zullen verdrogen en 30% van de soorten wordt in haar voortbestaan bedreigd.

Om een reële kans te houden op het twee graden-doel moeten alle rijke landen hun uitstoot met minimaal 25 tot 40% terugdringen, de groei van de uitstoot in landen als China zal moeten worden gehalveerd en de wereldwijde ontbossing zal binnen tien jaar grotendeels moeten worden gestopt.

De Europese Unie zet in op 30% reductieverplichting, maar wil daarbij wel de mogelijkheid om ongeveer de helft af te kopen via maatregelen in ontwikkelingslanden.

Het is denkbaar dat ook de andere rijke landen zullen kiezen voor een vergelijkbare doelstelling. Daarbij zullen ze waarschijnlijk pleiten voor een ander basisjaar dan 1990. Het verhogen van het basisjaar leidt echter tot verlagen van de doelstelling. Kijk maar naar de VS: de uitstoot van broeikasgassen ligt er nu al ruim 20% boven het niveau van 1990. Als het land kiest voor 20% reductie ten opzichte van 2005 ligt de uitstoot in 2020 weer op het niveau van 1990. Moet je dat postief of negatief bekijken? Stabilisatie is lang niet voldoende voor de 2 graden-doelstelling, maar tegelijk wel een enorm verschil met het huidige beleid..

Een ander belangrijk punt is ontbossing. Houtkap en platbranden van tropisch regenwoud zorgt voor maar liefst 20 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. Er bestaat daarom veel steun om het tegengaan van ontbossing op te nemen in het nieuwe verdrag. Op dit punt kan in Poznan veel voortgang worden geboekt. Het lastige punt is dat de problematiek technisch uitzonderlijk gecompliceerd is. Veel ontwikkelingslanden kennen bijvoorbeeld het tempo van ontbossing niet - en zeker niet de exacte hoeveelheid koolstof die daarbij verloren gaat. Bovendien missen veel landen de capaciteit om de oorzaken van ontbossing op landelijke schaal aan te pakken. Naar verwachting zal zowel een fonds nodig zijn om de ontwikkelingslanden te helpen het systeem aan de praat te krijgen als een koppeling aan de internationale koolstofmarkt.

Omdat een deel van de huidige klimaatverandering niet meer te voorkomen is, staan ook de gevolgen van klimaatverandering op de agenda. Hoe kunnen de rijke landen de armste landen compenseren voor de schade als gevolg van klimaatverandering. Hoe hoog is deze klimaatrekening, waar kan het zinvol aan besteed worden en hoe kan het op de juiste plaats terecht komen? De schattingen van de kosten van aanpassingsmaatregelen lopen al in de tientallen miljarden per jaar. Ter vergelijking: in Nederland heeft de commissie Veerman gepleit voor een miljard per jaar om droge voeten te houden.

Het gaat overigens niet alleen om dijken en vergelijkbare infrastructuur. Kan een internationaal mechanisme zo worden vormgegeven dat het geld daadwerkelijk terecht komt bij lokale gemeenschappen die zich moeten voorbereiden op nieuwe weersextremen, boeren die worden geconfronteerd met extreme droogte en onzekerheid over de regentijd of steden die te maken krijgen met malaria?

De laatste vraag geldt niet alleen voor aanpassingsmaatregelen in ontwikkelingslanden, maar ook voor de internationale financiering van technologieoverdracht en bosbescherming. De afspraak is dat deze financiering nieuw, adequaat en voorspelbaar moet zijn. Het interessantste voorstel dat op tafel ligt komt van Noorwegen. Dit land heeft voorgesteld om een deel van de emissierechten van de rijke landen over te hevelen naar een internationaal fonds. Dit is een directe uitwerking van het beginsel dat de vervuiler betaalt.Het gaat daarbij in potentie om veel geld. Een besluit om twee procent van het emissiebudget van de rijke landen in dit fonds te stoppen kan ongeveer € 20 miljard per jaar opleveren. Dat zou een ideaal smeermiddel voor de onderhandelingen zijn.

Sible Schöne is programma directeur van de HIER Klimaatcampagne, een samenwerking van 42 maatschappelijke organisaties. Hij is een internationaal erkende klimaatexpert en was bijvoorbeeld als vertegenwoordiger van het WNF in 1997 aanwezig bij de totstandkoming van het Kyoto-protocol.

www.hier.nu

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden