opvoedvraag

Wat kun je doen als kinderen steeds verlegener worden?

Beeld Fadi Nadrous

Verlegen zijn alle kinderen weleens. Hoe ga je ermee om als het functioneren erdoor in de knel komt?

Twee meisjes van zeven en negen zijn erg op zichzelf en hun ouders gericht. Een familielid dat de meisjes goed kent, maakt zich zorgen over hun verlegenheid. Ze trekken zich sociaal steeds meer terug, schrijft ze. Op feestjes doen ze niet mee met het spel van de andere kinderen. Vroeger kwamen ze nog weleens logeren, maar dat willen ze niet meer. Bovendien gaan de meisjes niet zelf naar het toilet, zelfs niet in hun eigen huis.

Wanneer wordt verlegenheid zorgelijk? “De belangrijkste vraag daarbij is: in hoeverre wordt het functioneren van de meisjes belemmerd?” zegt Maretha de Jonge, hoogleraar orthopedagogiek aan de Universiteit Leiden. “Speelt dit uitsluitend bij grote familiebijeenkomsten, of ook in andere settings? Verlegenheid is iets heel menselijks. Kinderen worden zich steeds bewuster van wat anderen vinden. Daardoor laat je je beïnvloeden, dat is op zich niet slecht.”

Goed voorbereiden

De Jonge stelt dat er in de maatschappij veel nadruk ligt op extravert zijn als positieve eigenschap. “Maar dat past niet iedereen en dat is zeker niet zorgelijk. Sommige kinderen zijn bedachtzamer en kijken meer de kat uit de boom.” Als de meisjes bijvoorbeeld op school niet goed kunnen functioneren, of als hun welbevinden eronder lijdt, dan is hun teruggetrokken houding wel reden tot zorg.

Het kan helpen als de ouders de kinderen uitdagen om nieuwe dingen aan te gaan. “De kunst is om kinderen goed voor te bereiden. Bijvoorbeeld bij een verjaardag: leg uit waar je heen gaat, wie er zullen zijn en wat er van hen wordt verwacht. Geef je iedereen een hand, of hoeft dat niet? Spreek af dat je samen de jarige gaat feliciteren en wie het cadeautje geeft.”

Ouders kunnen de kinderen steunen met hun aanwezigheid. “Ben er om ze te helpen en op te vangen, maar neem niet alles van ze over. En bespreek achteraf hoe het ging. Was het spannend, was het leuk? En als het niet leuk was, hoe kun je het dan de volgende keer ­beter aanpakken?” Het kan helpen als een van de ouders of de lezeres zich ­samen met de twee meisjes bij de spelende kinderen voegt. Het kind helpen invoegen, noemt De Jonge dat. “Ga er gewoon samen bijzitten en blijf er een tijdje bij.”

Selectief mutisme

Hilde van Braam van Vloten, klinisch psycholoog van UMC Utrecht, raadt ouders aan te kijken op spreektvoorzich.nl. Die website bevat tips voor kinderen met ‘selectief mutisme’, die in bepaalde situaties helemaal niet praten. “Ook ouders van kinderen die af en toe te maken hebben met angsten of verlegenheid hebben daar wat aan”, zegt ze.

Voor wat betreft het niet alleen naar het toilet durven: dat heeft volgens De Jonge niet zoveel met verlegenheid te maken. Het past volgens haar niet bij de leeftijd van de meisjes. “Alle kinderen willen groot worden, zelf dingen doen. De ouders zouden moeten kijken wat hier aan de hand is. Wat vinden ze moeilijk? Dat de deur op slot zit? Zijn ze bang erin te vallen? Of zijn ze bang om alleen te zijn? De angsten kun je wegnemen door bijvoorbeeld de deur open te laten.”

“Gaat het niet om angst, wat is er dan wel aan de hand waardoor ze de nabijheid van hun ouders zo nodig hebben op een manier die niet bij hun leeftijdsontwikkeling past? Een orthopedagoog kan helpen hier zicht op te krijgen.”

Lastige pubers, dreinende tieners of krijsende kleuters? Elke week behandelt Trouw een opvoedvraag van lezers. Lees eerdere afleveringen hier.
Zelf een kwestie indienen? Mail naar opvoedvraag@trouw.nl.

Lees ook:

Hoe leer je een peuter slapen zonder mama?

Een peuter huilt ’s avonds en ’s nachts urenlang, behalve als haar moeder bij haar is. Hoe komt het hele gezin weer aan slapen toe?

Geef ik mijn vierjarige mee voor een speelafspraak met een smoezelige klasgenoot?

Als een kind eenmaal naar school gaat, is de kans groot dat het wil afspreken met vriendjes. Maar geef je je kleuter zomaar aan iedereen mee?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden