Wat klopt er van traditionele kerststal?

Jezus kan net zo goed in een grot geboren zijn, en de herkomst van de ezel en os is onduidelijk

TOM SCHEELE

Een kerststal is rond deze tijd van het jaar in veel huizen en kerken te vinden. Op allerlei manieren wordt de geboorte van Jezus uitgebeeld, tot levende kerststallen aan toe. Maar wat is er waar van het verhaal en wie waren er nu echt bij? Anite Haverkamp van het Catharijneconvent bouwt ieder jaar mee aan de kerststallententoonstelling in het Utrechtse museum en legt uit.

De familie

"Over Jozef, Maria en Jezus bestaat geen twijfel. Wie een kerststal thuis wil, kan niet zonder deze drie aankomen. Over een stal wordt er in de Bijbel trouwens niet gesproken. Die is er pas rond 1200 bijgekomen. Franciscus van Assisi maakte toen een levende kerststal tijdens de nachtmis om op de gevoelens van de gelovigen in te spelen. Maar of Jezus nu in een stal, bij iemand thuis of in een grot is geboren, maakt voor de essentie niet uit."

Ezel en os

"Hoe de ezel en de os in het verhaal zijn gekomen, is onduidelijk. Nergens in het traditionele verhaal worden deze dieren genoemd. Er wordt vaak aangenomen dat de reine os de Joden voorstelde en de onreine ezel de heidenen. Voor beide groepen zou Gods zoon menselijk zijn geworden. Maar ze kunnen ook gewoon eigendom van Jozef zijn geweest, of helemaal niet aanwezig."

Herders en engelen

"De herders kregen als eerste van de engelen te horen dat Jezus was geboren. Of zij erbij waren, hangt dus af van in hoeverre je gelooft dat er engelen bestaan. Maar de engelen symboliseren de goddelijke afkomst van Jezus. De herders geven het pasgeboren kind cadeaus, zoals een lam of een geit. Dat verklaart meteen de aanwezigheid van deze dieren in de kerststal."

De drie koningen

"Nu wordt het spannend. De drie koningen zouden een heldere ster gezien hebben die de geboorte van een nieuwe koning aankondigde. Maar in de Bijbel gaat het over wijze mannen, niet koningen. En dat het er drie zijn, staat ook nergens. Een pasgeboren baby van arme komaf waar drie koningen op bezoek komen, dat spreekt aan. Maar dat ze zich op dat moment echt in de stal, de grot of het huis bevonden, is niet waarschijnlijk."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden