Wat kan een 'zonnige paniek' toch heerlijk zijn

Zonsverduistering in Nederland op 3 oktober 2005: maan en wolken vechten om de titel wie de meeste zonnestralen tegenhoudt.Beeld ANP

Het gebeurt niet elke dag, maar vandaag toch weer ongeremd kunnen genieten van paniekjournalistiek. In chocoletters op een voorpagina: ZONNEPANIEK. De zonsverduistering van 20 maart verduistert ook onze zonnepanelen, dus uren lang geen stroom!!!

Heerlijk, zulke planken gezaagd uit dik, heel dik hout. De Telegraaf dist ons het lekkers op. (Helaas: de online-versie is lang niet zo leuk als die in de papieren krant...)

Wat is er aan de hand? Op 20 maart schuift de maan voor de zon langs. Op de Atlantische Oceaan en de Noordpool is de zon dan even helemaal verduisterd. Bij ons is de zon die vrijdagochtend tussen pakweg 9.30 en 11.45 uur deels afgedekt, tot maximaal 84 procent. En dat gaan bezitters van zonnepanelen merken. Die panelen leveren dan nog maar een fractie van de stroom die ze 'anders' zouden produceren.

Bewolkt
Dat wil zeggen: als het 'anders' onbewolkt zou zijn en midden op de dag, wanneer de zon het hoogst aan de hemel staat en panelen maximaal presteren. Maar de zonsverduistering is zeker niet midden op de dag (het maximum is rond half elf), en wie weet is het ook wel bewolkt. Een stevige bewolking remt de stroomproductie al snel net zo hard als een gedeeltelijke zonsverduistering.

Nederland telt al een redelijk aantal zonnepanelen, en als het 20 maart zonnig is, moet er tijdens de verduistering 500 MW aan capaciteit worden gecompenseerd. Dat is één flinke elektriciteitscentrale. Bij voorkeur een gasgestookte, want die kun je veel sneller dan kolen- en kerncentrales aan- en afschakelen. Die centrale hebben we achter de hand, die hoeft niet bijgebouwd te worden.

Kortom: de paniek zou wel eens een beetje heel erg overdreven kunnen zijn. Ik gok dat De Telegraaf een Duitse collega als bron heeft gebruikt en vergeten is de informatie zelf aan een nuchtere analyse te onderwerpen. Die Welt heeft een nog veel alarmerender stuk: Dubbele blackout bedreigt Duitsland.

'Twintig kerncentrales'
Nou is het probleem in Duitsland natuurlijk wel een beetje groter. Er staan daar nu zo veel zonnepanelen, dat de stroomafname bij panelen gecompenseerd zou moeten worden door tien tot twintig forse kerncentrales, aldus Die Welt: 'Het is alsof je rond half tien plotseling tien kerncentrales moet bijschakelen en rond kwart voor twaalf (als de zon hoger staat) in korte tijd twintig kerncentrales moet afschakelen.'

Onzin. De maan schuift niet in een paar seconden voor de zon, om die dan twee uur lang voor 80 procent te bedekken en dan weer in een paar seconden of minuten helemaal zichtbaar te laten worden. Een zonsverduistering is een mooi regelmatig proces: in iets meer dan een uur van 0 naar 80 procent bedekking en in het volgende uur terug naar 0 procent. Volstrekt voorspelbaar. Ideaal dus om je op in te stellen. Het enige dat nog roet in het eten kan gooien is het weer. Als het zwaar bewolkt is, merken ook de Duitsers zo goed als niets van de zonverduistering en hoeft er amper iets extra's te worden bijgeschakeld.

Onvoorspelbaar?
De Telegraaf grijpt de zonversduistering ook nog aan om ons de onvoorspelbaarheid van zonne- en windenergie maar weer eens in te wrijven. Die onvoorspelbaarheid heeft Nederland al 250 miljoen gekost om het stroomnet stabiel te houden, aldus de krant. Het bedrag ken ik niet, maar feit is wel dat Duitsland met al zijn zonne- en windenergie het meest stabiele stroomnet van Europa heeft.

En onvoorspelbaarheid? De krant weet nu al te voorspellen dat niet alleen op 20 maart 2015 een zonsverduistering tot stroomeffecten gaat leiden, maar dat dit ook in 2026 weer te verwachten is. Zonsverduisteringen zijn zelfs nog voorspelbaarder dan de artikelen in sommige kranten...

De enige kans
Als ik me dan toch ook maar aan een voorspelling mag wagen: wie stroomeffecten van een zonsverduistering wil meemaken, moet 20 maart vooral niet missen. Want als het al wat wordt, dan is het in ieder geval de enige keer dat zo'n verduistering ons parten gaat spelen. Bij de volgende, totale, zonsverduistering, op 12 augustus 2026, staan er al zoveel batterijen aan het stroomnet gekoppeld dat elke fluctuatie daarmee probleemloos opgevangen zal worden.

Batterij-aandelen
Oh ja, en dat is dan mijn tweede en laatste voorspelling: de aandelen van batterij-fabrikanten zullen het de komende jaren op de beurs heel goed doen. (Nee, ik bezit die aandelen niet, en dit is ook geen koopadvies, slechts een kwinkslag. Welke waarde er aan mijn voorspellingen gehecht moet worden, laat ik graag aan de lezer zelf over.)


Aanvulling op woensdag 25-02-2015

Met dank aan Twitter en met name Christiaan Jacobs (@CEJJabobs) hierbij een nuchter artikel op de website van netbeheerder TenneT.
En Krispijn Beek (@krispijnbeek) maakt duidelijk dat netbeheerders zich al een jaar geleden op het fenomeen zijn gaan voorbereiden. En, triest voor die netbeheerders, dat de consument van al die inspanningen als het goed is niets gaat merken.

In antwoord op een paar reacties nog het volgende:
@Delftenaar Ja, op elke bewolkte dag moet je eventueel centrales bijschakelen. Dat is dus de normaalste zaak van de wereld, gebaseerd op weersvoorspellingen van een tot een paar dagen van te voren. Dat blijkt heel goed te werken en geeft geen enkele reden voor paniek of problemen. De onvoorspelbaarheid van het weer hebben ze bij het KNMI c.s. al aardig onder de knie gekregen.
@TvanO Ai, daar zeg je zoiets... Dat had ik helemaal over het hoofd gezien! En nu we toch alle mogelijkheden onder ogen durven zien: hoe zit het met de Maya Kalender? ;-)


Beeld Voorpagina Telegraaf
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden