'Wat je ook doet, doe het met plezier'

’Twintig jaar geleden had je er niet mee moeten aankomen: jazz op je viool spelen. Als je toen je viool op een versterker had aangesloten, was je waarschijnlijk direct het conservatorium uitgeschopt. Ik ben dan ook begonnen met klassiek. Op mijn elfde werd ik toegelaten tot de vooropleiding van het conservatorium in Den Haag, waar ik mij bekwaamde in het traditionele repertoire. Ondertussen begon ik in mijn vrije tijd wel jazz te studeren; die muziek trok mij enorm.

Tijdens mijn eerste jaar op het conservatorium, ik was toen negentien, probeerde ik klassiek en jazz naast elkaar te doen. Dat leverde een schizofrene toestand op, want het zijn twee totaal verschillende werelden. Bovendien, als je in beide richtingen tot de top wilt behoren, kom je genadeloos met je tijd in de knoei. Het was duidelijk dat ik moest kiezen.

Rond die tijd deed ik een project met het Nederlands Danstheater. Na afloop van een uitvoering nam Jiri Kylian, de artistiek directeur, mij apart. Hij pakte me bij de schouders, keek me doordringend aan, en zei, bloedserieus: „Wat je ook doet in je leven, Jeffrey, doe het met plezier’’.

Nog steeds vraag ik me af waarom hij dat in vredesnaam tegen mij zei, en waarom precies op dat moment. Ik heb nog steeds geen idee, ik kende hem verder helemaal niet. Ik heb Kylian een paar repetities en uitvoeringen meegemaakt, dat was het. Maar zijn woorden zijn mij bijgebleven. Bij belangrijke beslissingen schieten ze me te binnen en probeer ik ze ter harte te nemen. Ook op andere, onverwachte ogenblikken borrelen ze in me op. Wat je ook doet, doe het met plezier.

Die zin betekent voor mij: doe wat je écht wilt en weiger een kopie te zijn. Vind je eigen stem, je eigen weg. Want alleen dan zul je plezier hebben in wat je doet.

Toevallig of niet, dat project met Kylian was het laatste klassieke werk dat ik heb uitgevoerd. Al vrij snel daarna hakte ik de knoop door: ik besloot met jazz verder te gaan. Ik had vrijheid nodig, een onontgonnen gebied. Er zijn al zoveel klassieke violisten, zei ik tegen mijzelf, van elk stuk dat je speelt bestaan al legio opnames. Die gedachte beknelde mij: wat kon ik nog toevoegen aan wat er al was?

Soepel verliep de overstap niet. Er waren nauwelijks voorbeelden, ik had geen houvast meer. Op het hele conservatorium van Den Haag was ik de enige jazzviolist. Nog steeds is de combinatie jazz en viool een zeldzame; hoewel het de laatste tijd gebruikelijker is geworden om ook buiten de klassieke wereld violisten tegen te komen, kun je het aantal jazzviolisten in Nederland op één hand tellen. Ik voelde mij op mijzelf teruggeworpen.

Na het conservatorium deed ik heel uiteenlopende dingen. Veel richting leek er niet in te zitten. Ik modderde soms maar wat aan. Wat schnabbels hier, kleine projectjes daar. Een tijd lang heb ik bijvoorbeeld voor een musical-gezelschap gewerkt. Dat was even leuk, maar na verloop van tijd besefte ik: dit is niet een niveau waarop ik kan blijven hangen. Ik dacht aan Kylians woorden en keek ik in de spiegel: wie hou je nu voor de gek?

Sinds een jaar of vijf begin ik te begrijpen dat ik zelf muziek wil schrijven. Ik componeerde voor die tijd ook wel, maar nam dat niet zo serieus. Nu ben ik er ten volle achter gaan staan: dit is wat ik wil doen. Ik schrijf voor muziektheaters, voor mijn eigen band en doe daarnaast projecten waarbij mijn eigen composities centraal staan.

Ik heb het gevoel dat ik mijn stem aan het vinden ben, steeds meer. Wat ik nu doe, doe ik in ieder geval met plezier en liefde. Ik denk dat ik uit mij haal wat in mij zit. Ja, dat durf ik wel te zeggen. Tegelijkertijd ben ik nog lang niet klaar, er zijn nog veel dingen die ik wil doen. Een nieuwe cd maken bijvoorbeeld, dat is mijn doel voor het komende jaar.

Ik vraag mij vaak af: wat is voor mij, op dit moment, belangrijk om te spelen? Waarmee kan ik mijn verhaal vertellen? Ik wil mensen raken met wat ik te zeggen heb op de viool. Dat lukt mij het beste met mijn eigen composities, iemand anders lukt dat misschien beter met Bach of Tjaikovski. Mij maakt het niet uit: muziek is muziek. Doe wat je doet met plezier. De zeggingskracht, daar gaat het om.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden