Wat is voor de EU 'eerlijke mededinging'?

Heeft u weleens gehoord van 96/71/EG, beter bekend als de Detacheringsrichtlijn? Nee? Dan bent u waarschijnlijk geen (ex-)bouwvakker of (ex-)vrachtwagenchauffeur.

De Detacheringsrichtlijn werd door de Europese Unie uitgevaardigd om wettelijke en administratieve obstakels bij het tijdelijk tewerkstellen van werknemers van bedrijven uit een EU-land bij bedrijven in een ander EU-land weg te nemen. De overweging daarbij was dat de afschaffing van hinderpalen voor het vrije verkeer van personen en diensten een van de doelstellingen van de Europese Gemeenschap vormt. Een andere overweging was dat voor de bevordering hiervan eerlijke mededinging en maatregelen die de eerbiediging van de rechten van werknemers garanderen noodzakelijk zijn.

Die laatste overweging lijkt op gespannen voet te staan met de mogelijkheid die de Detacheringsrichtlijn biedt om gedetacheerde werknemers tegen het minimumloon en de minimale arbeidsvoorwaarden van het gastland te laten werken. Blijkbaar is dit wat de EU onder 'eerlijke mededinging' verstaat: werknemers uit het ene in een ander EU-land onder de prijs laten werken.

Toen de Detacheringsrichtlijn in 1996 werd uitgevaardigd, bestond de EU uit West- en Zuid-Europese landen die economisch min of meer gelijkwaardig waren, waardoor de verleiding om in en ander EU-land onder het gangbare loon te gaan werken minder groot was. De situatie veranderde toen in 2004 en 2007 de Oost-Europese EU-landen erbij kwamen. Voor Oost-Europese werknemers is het wel interessant om onder de prijs van West-Europese werknemers te komen werken, want het lage loon dat zij in een West-Europees gastland kunnen verdienen is nog altijd hoger dan het loon dat zij 'thuis' kunnen verdienen. Maar echt interessant is het voor de bedrijven in het gastland waar ze gedetacheerd worden. Die kunnen hiermee enorm besparen op de loonkosten. Het gevolg is dat de lonen en arbeidsvoorwaarden in West-Europa onder druk komen te staan en 'dure' West-Europese werknemers hun baan kwijtraken omdat ze vanwege de West-Europese kosten van levensonderhoud niet kunnen concurreren met de in hun land gedetacheerde Oost-Europeanen. Deze oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt staat bekend als 'sociale dumping'. Vooral de bouw en de transportsector hebben hiermee te maken.

Na bijna tien jaar van deze praktijk achtte de Europese Commissie de tijd gekomen hier iets aan te doen. De verantwoordelijke EU-commissaris Marianne Thyssen heeft in maart aanpassingen aan de Detacheringsrichtlijn voorgesteld om sociale dumping tegen te gaan. Prompt trokken tien Oost-Europese EU-landen de zogeheten 'gele kaart' om die tegen te houden. Zij willen voor hun burgers het recht behouden om zich in 'rijke' EU-landen als onderbetaalde arbeidskracht te laten uitbuiten, zolang een in West-Europa verdiende euro in Oost-Europa veel meer waard is. De Nederlandse regering is voor de aanpassingen, de VVD tegen en de SP vindt ze niet ver genoeg gaan.

Een dezer dagen beslist Thyssen of zij haar voorstellen intrekt of niet. Het wordt interessant te zien wat het zwaarst weegt voor de Europese Commissie; sociale rechtvaardigheid voor de West- én Oost-Europese werknemers of het belang van het bedrijfsleven en de relatie met de Oost-Europese EU-landen. En tegelijk kun je je afvragen wat de uitslag van het Brexitreferendum zou zijn geweest als de EU eerder had besloten oneerlijke concurrentie op de arbeidsmarkt aan te pakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden