'Wat is onze strategie?'.

'Wat is onze strategie?'

Acht-Meibeweging worstelt met uitblijven vernieuwing TE:

doo Koert van der Velde

MAASTRICHT - Geen maatschappelijk probleem of er was wel een workshop of een forum over op de veertiende manifestatie van de Acht-Meibeweging (AMB), de koepel van ruim honderd vernieuwingsgezinde rooms katholieke organisaties. Vrouwenhandel, asielbeleid, dakloosheid en varkenspest. Maar vooral veel over Europa, dat niet democratisch genoeg is en waar de macht van het geld regeert.

Veel kritische katholieken waren zaterdag niet naar Maastricht gereisd. Terwijl de meerderheid van de Nederlandse katholieken wel verwantschap voelt met de Acht-Meigedachte, zeggen enquêtes. Het aantal bezoekers bleef steken op vierduizend. Vorig jaar bezochten nog zevenduizend katholieken de manifestatie in Zwolle. Hoewel de toogdag voor de eerste keer een Europees tintje had - deze was georganiseerd samen met Duitse en Belgische zusterorganisaties - veroorzaakte het thema 'Europa: geld of leven?' geen files bij de landsgrenzen rond Maastricht.

De onlangs benoemde AMB-voorzitter H. Baars zei voortaan minder woorden aan binnenkerkelijke kwesties te willen vuilmaken. Als het aan hem ligt, gaat de AMB zich meer met politiek dan met de strijd om vernieuwing in de rooms-katholieke kerk bezighouden. Het programma-onderdeel 'Mensenrechten in de kerk' trok desondanks ruim driehonderd belangstellenden. Prof. K. Walf, kerkjurist aan de katholieke universiteit van Nijmegen, riep de rk kerk op achterhaalde standpunten over de rol van de vrouw, inspraak van leken en het huwelijk af te zweren. Maar als het aan de paus ligt, zullen alle Nijmeegse hoogleraren, Walf incluis, eerdaags een verklaring van gehoorzaamheid aan de kerk tekenen.

Ook een 'pleingesprek' over 'Het ambt in dienst van de gemeenschap' trok relatief veel bezoekers. “De kerk van Rome wordt door angst beheerst. Angst voor andere godsdiensten, wetenschap, seks, vrouwen, theologische verandering enzovoort,” stelt de inleider. De 'nieuwe kerk' gaat daarentegen uit van mondigheid, gelijkheid, vrijheid, en nog veel meer moois. Een stencil zet beide extremen keurig op een rijtje. Of iemand van de ruim honderd toegestroomden wil reageren.

Dat willen er veel, de een nog gedrevener en emotioneler dan de ander. Een vrouw: “Hebben wij niet zelf de grootste angst? We zijn al twintig jaar over verandering aan het praten. We hebben seks voor het huwelijk en we hebben de pil. Maar de pastoraal werker doet niet de eucharistie. Omdat wij met z'n allen te bang zijn.”

Een man: “Wat is onze strategie om de walgelijke discriminatie van vrouwen in de kerk op te heffen? Gaan we onze eigen basisgroepen oprichten of gaan we het niet doen? De kerkelijke hiërarchie noemt mij 'pater-jezuïet', maar ik heb me bij een basisgroep aangesloten.”

Een ex-dominicaan: “Ik schaam me om bij deze kerk te horen, niet om ex-dominicaan te zijn.” Een getrouwde jezuïet vult aan: “Ik ben niet rooms, wel katholiek.” De linker buurvrouw zegt: “Dat zeg ik ook altijd, dat zeggen wij allemaal.”

Een man prijst Groningen, waar het redelijk liberaal toegaat. “Nooit wordt daar iemand geweigerd bij de eucharistie.” Reactie: “Dat kon je vijftien jaar geleden ook van Haarlem zeggen.” Groningen: “We houden ons hart vast.”

Een Belg zegt: “In Vlaanderen zijn alle bisdommen liberaal te noemen. Ze zijn doof en blind voor wat er allemaal gebeurt. Iedereen kan dus zijn gang gaan. Tot er klachten komen. Dan grijpen ze opeens in. Ze zijn hypocriet. Uit pure angst. Angst voor wat boven hen zit - Rome en haar KGB.”

Buurvrouw tegen vriendin: “Ik ben zo ketters als wat, maar ik doe gewoon mee, en ga elke zondag naar de kerk.”

Een man staat op: “Ik weet geen strategie om de kerk te veranderen. Dat kunnen we ook niet bedenken omdat we verlamd zijn door de angst.” Buurvrouw zucht nuchter: “Hier kunnen we dus niks mee.”

Sommigen lijken getraumatiseerd. Een man zegt met trillende stem: “De kerk verbiedt ons te doen wat Jezus ons heeft opgedragen: alles te doen uit Zijn nagedachtenis.” Hij is een uitgetreden kapucijn. “Als de paus op tv is en hij begint weer over zijn pillen te zeuren, knap ik volkomen af.”

Een vrouw vertelt hoe ze is gehard door haar jarenlange gevecht tegen scheiding met haar man. Haar geloof verbood dat. “Na acht jaar hellestrijd is mijn man gestorven.”

Tegenover Darwins 'survival of the fittest' stelt Dorothee Sölle in een forumdiscussie 'wederzijdse afhankelijkheid', waarin het evenwicht niet wordt verstoord. Dit gaat op voor man en vrouw en voor de hele natuur. Ze noemt dit eco-feminisme. Een eco-feminist kan goed leven met de dood, zegt ze. “De eindigheid hoort bij de schepping. Ik zag laatst op tv een man die zich na zijn dood liet invriezen. Wat een waanzin. Het gekke was dat hij er niet eens neurotischer uitzag dan wij. Maar op individueel niveau is spirituele ecologie durven sterven. Plaatsmaken. Ruimte scheppen.”

Jezelf wegcijferen is een spirituele kunst die de bisschoppen lijken te verstaan: geen van hen liet zich op de Acht-Meimanifestatie zien. Tot woede van sommigen. “Ronduit gênant”, vond bestuurslid H. Mourits de afwezigheid van de bisschoppen. Voor hem hoeft de dialoog met de kerkleiding niet meer. “Zelfs een groetwoord aan de kritische rk gelovigen kon er blijkbaar niet af.”

De bisschoppen konden zaterdag niet naar Maastricht komen omdat zij bij de wijding van hun nieuwe collega Hurkmans in Den Bosch moesten zijn. Maar al voordat de datum van de wijding bekend was, had bisschop Van Luyn van Rotterdam op aanraden van zijn Duitse en Belgische collega's zijn reis naar Maastricht afgezegd. Mourits ziet zich als een 'mild figuur' in het AMB-bestuur. Nu de bisschoppen verstek hebben laten gaan, is voor hem de maat vol. “Kennelijk hebben ze geen boodschap aan 4000 gelovigen. Wat de dialoog betreft is het voor mij genoeg geweest.”

AMB-voorzitter H. Baars ziet in het wegblijven van de bisschoppen 'een gemiste kans'. “Ze winden zich in een cocon van diplomatiek gepraat. Ze hadden toch op zijn minst een belletje kunnen geven met de boodschap dat ze het jammer vonden dat ze niet konden komen. Maar niets van dat.”

Het bestuur van de Acht-Meibeweging heeft overigens ook geen uitnodiging ontvangen voor de bisschopswijding van mgr. Hurkmans in Den Bosch, eveneens op zaterdag. Bij vorige bisschopswijdingen was het AMB-bestuur wel uitgenodigd.

Een eigen kerk stichten is in deze tijd van secularisatie geen reëel alternatief, vindt Baars. Hij gaat de komende tijd de achterban langs om te horen wat Acht Mei nog van de verschillende participanten mag verachten.

Baars bestrijdt dat de manifestatie zo slecht bezocht wordt omdat veel kritische katholieken hun geduld verloren hebben. “Acht Mei is een laatste Net als de parochies vergrijzen, vergrijst ook de Acht-Meibeweging. Want we zijn geworteld in de parochies. Gaat het slecht met de parochies, dan gaat het dus slecht met Acht Mei. Er is echt vernieuwing nodig. Iedereen betaalt de prijs voor het uitblijven ervan. Als nieuwe vormen te lang uitblijven, bloedt een beweging dood. Ook hier zie je een soort tragiek: mensen die persoonlijk zwaar betaald hebben. Voor hen is de hiërarchie keihard. Zo gaan ze met gelovigen om.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden