Voetbal en corona

Wat is nu nog je identiteit als voetballer?

Bram van Polen (PEC Zwolle): ‘De afgelopen jaren heb ik de voetbalwereld wel zien veranderen. Het is snel, hard en egoïstischer worden.’Beeld BSR

Sinds de uitbraak van het coronavirus en het stilleggen van de competities is het aantal voetballers met psychische klachten wereldwijd verdubbeld. ‘Durf je gevoelens uit te spreken.’

Ze noemen hem een kind van de club. Peet Bijen, geboren in Hengelo, speelt al vanaf zijn elfde voor FC Twente. Nu, veertien jaar later, is er voor het eerst onduidelijkheid over zijn toekomst. Formeel zegde FC Twente de verbintenis met Bijen voor 1 april op, een verplichting die clubs hebben tegenover spelers met een aflopend contract. “Deze situatie heb ik nog nooit meegemaakt”, vertelt Bijen.

Bijen is geen uitzondering. Bij meer dan honderd eredivisievoetballers heerst momenteel onduidelijkheid over hun toekomst, onder wie Klaas-Jan Huntelaar (Ajax), Ron Vlaar (AZ), Eric Botteghin (Feyenoord) en Daniel Schwaab (PSV). Krijgen ze een nieuw contract? Of wordt hun werkgever, al dan niet vanwege de coronacrisis, gedwongen om afscheid van ze te nemen? En zo ja, komen ze dan nog wel aan een nieuwe club?

Die onzekerheid leidt tot een forse toename van psychische problemen bij voetballers, zo bleek uit onderzoek van de internationale spelersvakbond Fifpro. De wereldwijde enquête, gehouden onder 1602 spelers en speelsters, liet zien dat het percentage voetballers dat kampt met depressieve gedachten en angstgevoelens na de corona-uitbraak is verdubbeld (naar 22 procent).

Sociale isolatie

“In het voetbal moeten jonge mannelijke en vrouwelijke sporters zien om te gaan met sociale isolatie, het stilleggen van hun werkzame leven en twijfels over hun toekomst”, schetste Vincent Gouttebarge, medisch verantwoordelijke bij de Fifpro. “Sommigen zullen niet goed in staat zijn om met deze veranderingen om te gaan en wij moedigen hen aan om hulp te zoeken.”

Voor sportpsycholoog Rico Schuijers kwam de forse stijging van het aantal psychische klachten bij voetballers niet als een verrassing. “Als je identiteit afhangt van één ding, voetballen, en van de ene op de andere dag valt dat weg, dan kun je te maken krijgen met een depressie”, zegt hij. “Ineens ben je je status en erkenning kwijt. Dat is lastig. In de psychologie spreken we dan van coping: hoe gaat iemand ermee om? Is er een gezonde energie om door te gaan of is er een soort aangeleerde hulpeloosheid?”

Juventus-aanvoerder Giorgio Chiellini, die zitting heeft in de spelersraad van de Fifpro, benadrukte hoe belangrijk het is dat voetballers elkaar blijven steunen in deze tijd. “Houd contact met je ploeggenoten”, stelde Chiellini. “Vooral wanneer je denkt dat zij depressief zijn of kampen met angstgevoelens. Laten we de teamspirit sterk houden, zelfs als er geen voetbal is.”

Ieder voor zich

Dat is een mooie gedachte, vindt Bram van Polen, aanvoerder van PEC Zwolle. “Maar de praktijk is helaas anders”, ervaart hij. “In deze periode is het meer ieder voor zich. Je gezin en de mensen dicht bij je staan voorop. Natuurlijk is er onderling contact tussen spelers, maar vanwege de omstandigheden komt het nu wel meer op jezelf aan. De afgelopen jaren heb ik de voetbalwereld wel zien veranderen. Het is snel, hard en egoïstischer geworden. Spelers zijn erop gericht om zo snel mogelijk carrière te maken en zo veel mogelijk geld binnen te harken. Ik merkte het dit seizoen ook wel bij ons. Er zijn spelers met zichzelf bezig, terwijl je het in het veld juist samen moet doen.”

Van Polen, zelf ook in onzekerheid over zijn toekomst, verwacht dat veel voetballers een zware periode tegemoetgaan. “Het nieuws dat we voorlopig tot 1 september niet kunnen voetballen, kwam erg hard aan bij mij”, bekent hij. “Afgelopen weken hebben we van PEC Zwolle relatieve rust gehad, maar dat viel me zwaar. Het is zo doelloos. Mentaal ben ik vrij sterk, maar er zijn ook jongens die dat wat minder hebben. Voor hen gaat het echt een zware periode worden. Daarom ben ik er ook voorstander van om gecontroleerd te blijven trainen, zodat je net zoals in de afgelopen weken gedwongen wordt om in beweging te blijven.”

Peet Bijen (FC Twente) in duel met Vitesse-spits Tim Matavz: ‘Ik ben als voetballer juist opgegroeid in een wereld waarin je leert omgaan met onzekerheden.’Beeld BSR

Bij FC Twente worden spelers dagelijks gemonitord, vertelt Bijen. “Via een app vullen we vragen in als: hoe heb je geslapen? Wat is je gewicht? En voel je spierpijn? Ook via een groepsapp blijven we van elkaar op de hoogte.”

Waakzaam

In Nederland zijn vooralsnog geen voetballers met psychische klachten bekend. Wel moeten clubs waakzaam zijn, vindt Evgeniy Levchenko, voorzitter van spelersvakbond VVCS. Een goede communicatie vanuit de clubs is daarbij van essentieel belang, meent hij. “Zij moeten spelers zo goed mogelijk informeren”, vindt Levchenko. “Bijvoorbeeld over de financiële situatie van de club. Naarmate deze situatie steeds langer duurt en je minder verdient of onzekerheid over een aflopend contract hebt, dan kun je klachten krijgen, zoals je in de hele maatschappij ziet. Tegen die voetballers zou ik willen zeggen: durf je gevoelens uit te spreken.”

Aan Peet Bijen, ‘kind’ van FC Twente, zijn die woorden niet besteed. “De onzekerheid knaagt niet”, zegt hij. “Ik praat er af en toe over met mijn vriendin en ben een vrij rustig persoon van mezelf. Dat ik al sinds mijn elfde voor deze club voetbal, biedt wat vertrouwen dat het nog goed komt. Daarnaast ben ik als voetballer juist opgegroeid in een wereld waarin je leert omgaan met onzekerheden.”

Lees ook:

Deze psycholoog vreest een mentale crisis, als de pandemie straks voorbij is

Stress is de grote valkuil voor deze uitermate onzekere tijd, zegt psycholoog Martin Appelo. Maar daar kunnen we iets aan doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden