Wat is Kerst nog in dit land?

Sint is nauwelijks nog Sint, heel zijn blanke onschuld verloren, maar is Kerst nog wel Kerst? Ontbeert het feest, net als Sint, inclusiviteit en sluit het groepen buiten? En verloor Kerst zijn christelijke onschuld aan de commercie?

'December vier je samen,' zei een promotiefilmpje van de NPO, dat draaide om lekker eten samen, maar na de commotie haastte men zich te zeggen dat het woord 'Kerst' niet opzettelijk was vermeden.

Commotie is tegenwoordig snel gezaaid. In het Vlaams-Brabantse Holsbeek (nooit van gehoord) liet de gemeente een kerststalletje, daar zoals elk jaar neergezet door poetsvrouwen, uit de hal van het gemeentehuis verwijderen na bezwaren. Bezwaren van niet-gelovigen haastte men te zeggen, maar dat was na de commotie, toen heel veel mensen ineens van Holsbeek hadden gehoord.

Kerst is geen religieus feest meer. Kerst is identiteit. Kerst is cultuur. De kerstmarkt zelfs hart van de cultuur. 'Vrachtwagen rijdt in op het hart van de Duitse cultuur,' kopte deze krant. En Kerst is bij voorkeur wit, want daar dromen we van, samen met Bing Crosby.

Ik zag in weekendkranten witte vrouwen trots bij tafels met gerechten staan. Hun kerstdiner. Ze poseerden naast hun volle schalen. Stilstaande tijd, het toen is het nu, 1950 is 2016. Maar dan zonder kerk.

Garnalencocktail, rosbief.

Zij koken, wij eten.

Wat is Kerst nog in dit land?

Ik ging dus , op zoek naar de geest van Kerstmis, in Deventer kijken, IJsselstad, Hanzestad, oudste Waaggebouw, Geert Grote en de Moderne Devotie, beeldschone Brink, en nu, een week voor Kerst, stad van Dickens. A Christmas Carol. Ebenezer Scrooge, Tiny Tim. The Ghost of Christmas Present.

Hoe Deventer Dickens omarmde weet ik niet precies, misschien begon het bij het naburige Bronkhorst, waar een bewonderaar een Dickensmuseum vestigde in de jaren tachtig. Misschien heeft Deventer nog genoeg arme, uitgebuite sloebers om een Dickens te rechtvaardigen, wiens vertellingen immers sociale en morele aanklachten waren tegen de kapitalisme.

Go Ahead Eagles speelde uit.

Het Bergkwartier, de oudste wijk van Deventer, was voor het spektakel afgezet, het massaal toestromend publiek werd door twee met hellebaarden uitgeruste Towerguards groepsgewijs toegelaten. Ik liet me meevoeren met de stroom, de nauwe straatjes in, waar honderden Dickens-karakters in negentiende eeuws kostuum ons opwachtten, enthousiaste vrijwilligers, figuranten, acteurs.

Kleine, felle scenes.

Sommigen spraken Engels, en allemaal wensten ze elkaar 'Merry Christmas', daarbij bekeken door duizenden passanten, hun Dickens niet paraat, maar geamuseerd door het spel, het doen alsof, met de stad als heerlijke coulisse.

Hoepelrokken, hoge hoeden, platte petten, veldwachters, schoorsteenvegers , een herder met schapen, zangkoren, vuurkorven, plumpudding; naar het schijnt was ook koningin Victoria aanwezig.

Fraai kostuumfeest. Maar Kerst?

In de Bergkerk, bovenin het kwartier, zag ik alleen een paar marktstallen. Dit was Dickens, maar zonder de barre kou. En zonder arme sloebers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden