Wat is het toezicht op medicijnen waard?

De affaire met goedkope, maar onveilige medicijnen van Ranbaxy brengt Rob Schonck in problemen. 'Wat moet nu ik aan mijn patiënt uitleggen?'

De Indiase geneesmiddelenreus Ranbaxy heeft miljoenen patiënten wereldwijd bedrogen en mogelijk schade toegebracht door frauduleus handelen. Het gaat om manipulatie van onderzoek naar effectiviteit, gebruik van onzuivere grondstoffen en vervalsing van medicijnen. Het is een stroom van incidenten de afgelopen tien jaar. Ranbaxy produceert merkloze, zogeheten generieke geneesmiddelen, waarvan het patent is verlopen. Deze zijn veel goedkoper dan de originele geneesmiddelen, de 'spécialités'.

De klant mag verwachten dat er dezelfde farmacologische werkzame stof in zit en dat zij even veilig en effectief zijn. Er is geweldige economische winst te behalen door generieke geneesmiddelen voor te schrijven. Dit wordt door zorgverzekeraars afgedwongen en gebeurt ook massaal. Prijsvechter Ranbaxy zat bij veel verzekeraars in het zogenaamdepreferentiebeleid. In goed vertrouwen. Dit vertrouwen is nu ernstig beschaamd.

Het College ter Beoordeling Geneesmiddelen (CBG) beslist in Nederland of een medicijn op de markt mag komen. Het toetst daartoe de werkzaamheid, kwaliteit en veiligheid. De eisen voor het registratiedossier van een nieuw spécialité zijn veel strenger dan voor de merkloze generieke variant.

De kwestie-Ranbaxy roept de vraag op of de kwaliteitseisen zijn waaraan een generiek middel moet voldoen nog wel toereikend zijn. Hoe kan het CBG uitleggen dat Ranbaxy, waar naar verluid zo gefraudeerd is, toestemming kreeg om haar producten hier op de markt te brengen? Je zult na je hartinfarct maar jarenlang atorvastatine van Ranbaxy geslikt hebben om een nieuw incident te voorkomen en het ging toch weer mis, of sertraline van Ranbaxy tegen je depressie en je knapte maar niet op. Wat heb je nou geslikt al die tijd?

Veilig?
Inmiddels heeft de Inspectie voor de Volksgezondheid (IGZ) bekend gemaakt dat er een verbod is op import van grondstoffen van Ranbaxy. Gelijktijdig verklaarde de IGZ echter dat de Ranbaxy-producten die nog bij de apotheek of al bij mensen thuis liggen 'veilig gebruikt kunnen worden'.

De IGZ en het CBG zijn wat mij betreft aan zet om op ondubbelzinnige wijze inzichtelijk te maken op welke wetenschappelijke onderzoeken zij baseren dat de producten van Ranbaxy veilig, werkzaam en kwalitatief hoogwaardig zijn bevonden, zodoende toegang konden krijgen tot de Nederlandse markt en nog steeds veilig kunnen worden gebruikt.

Laten we niet vergeten dat Ranbaxy al in mei 2013 zelf schuld heeft bekend in de VS op aanklachten wegens verkoop van medicijnen waar iets anders in zat dan op de doosjes stond, en wegens het aanleveren van vervalste onderzoeksdossiers aan de FDA. Had dat bij IGZ en CBG niet eerder een belletje moeten doen rinkelen?

In het woud van generieke fabrikanten zoeken verzekeraars continu naar de voordeligste deal. Het preferentiebeleid kan van maand tot maand verschillen en dus ook de doosjes en kleur van het tabletje dat mensen krijgen. Nodeloos te zeggen dat dit veel verwarring en irritatie geeft bij gebruikers, voorschrijvers en apothekers.

Maar deze drie moeten nu eenmaal beseffen dat kostenbeheersing van imminent belang is. In ruil daarvoor moeten zij wat mij betreft kunnen rekenen op volstrekte gelijkwaardigheid van het generieke tabletje aan het spécialité. Verzekeraars en premiebetalers profiteren vervolgens van de kostenbesparing. De cirkel is slechts rond te maken als CBG en IGZ de beschikbaarheid van veilige, werkzame medicijnen waarborgen en rotte appelen niet langer een kans geven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden