Wat is het plan van Trump voor Iran?

Iraanse demonstranten verbranden Amerikaanse vlaggen voor de voormalige ambassade van de VS in Teheran, kort nadat president Trump bekendmaakte de nucleaire deal met Iran op te blazen. Beeld Getty Images

Donald Trump weet het zeker: eerst komen de bondgenoten over de brug, dan Iran. Anderen hebben zo hun twijfels.

Regeringsleiders in Europa, Japan, Israël­­ en Irak kunnen binnenkort een bezoek verwachten van de nieuwe Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Mike Pompeo. Hij zal proberen met hen alsnog één diplomatiek front te vormen tegen Iran. Vóór dinsdag, toen president Donald Trump het akkoord met Iran over het gebruik van kerntechnologie door dat land opzegde, was eenstemmigheid niet mogelijk gebleken. Terwijl Israël Trumps stap toejuichte, waren de leiders van Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Rusland en China daar teleurgesteld over.

Maar volgens de Verenigde Staten is het onvermijdelijk dat er nieuwe onderhandelingen komen nu Iran opnieuw getroffen wordt door sancties van de VS, die indirect ook de handel met andere landen zullen afremmen. De regering-Trump denkt dat het een kwestie van tijd is. “Wat er dan gebeurt, dat is vers twee of drie”, zei een hoge functionaris van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken tegen The New York Times. 

Eerst moeten volgens hem de andere deelnemers aan het opgezegde akkoord het eens worden over de beste manier om Iran zo zwaar mogelijk onder druk te zetten. Daarna kan met Iran worden onderhandeld over zijn kernenergie-programma, maar ook over zijn raketten en het steunen van strijdgroepen elders in het Midden-Oosten.

Trumps adviseur nationale veiligheid, John Bolton, heeft voordat hij die functie in april kreeg gepleit voor het ten val brengen van het regime in Iran, omdat ‘het gedrag en de doelstellingen van het regime nooit zullen veranderen’. Maar de regering waarin hij nu zo’n belangrijke rol speelt, ontkent dat dit het doel is. “We proberen dit regime zich te laten gedragen”, zei het hoofd van het bureau voor het Nabije­­ Oosten, Andrew Peek, tegen verslaggevers.

Gevaar

Onderhandelen onder druk van sancties is in elk geval het enige scenario waar de regering-Trump concrete plannen voor bekend heeft gemaakt. “Iran zal zeggen: ‘We willen niet onderhandelen’”, zei Trump woensdag. “Dat zou ik ook zeggen in hun plaats, de eerste paar maanden. Maar ze zullen onderhandelen, anders gebeurt er iets anders.” Wat dat zou zijn, zei hij er niet bij.

Buiten de regering-Trump rekent lang niet iedereen erop dat Iran zo gemakkelijk toegeeft. Op een forum in Las Vegas sprak zowel de Republikeinse ex-vicepresident Dick Cheney als de Democratische ex-minister van defensie Leon Panetta twijfel daarover uit. Volgens Panetta is het gevaar groot dat Iran opnieuw begint met het verrijken van uranium voor het maken van kernwapens, en dat Israël dan gewapenderhand ingrijpt, waarna de VS niet achter kunnen blijven. Cheney zei dat hij geen voorstander was geweest van het oorspronkelijke akkoord, maar dat het opzeggen ervan inderdaad zou kunnen leiden tot oorlog­ in het Midden-Oosten – hoewel hij niet zei te verwachten dat de VS er direct bij betrokken zouden raken.

Lees ook: De VS en Iran hebben weinig economische relaties. Dus om Teheran te raken, moet Washington buitenlandse bedrijven straffen als zij zaken doen met Iran. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden