Wat is het eerste slachtoffer van de oorlog?

In tijden van oorlog en oorlogsdreiging moet je de berichten van de partijen die tegenover elkaar staan altijd met een korreltje zout nemen. Niet voor niets luidt het spreekwoord dat de waarheid altijd het eerste slachtoffer van de oorlog is. Oorlogsretoriek is per definitie ongenuanceerd en eenzijdig. Vriend en vijand preken voor eigen parochie.

Een kritische houding van de media, ook ten aanzien van het 'eigen kamp' werd vroeger niet altijd gewaardeerd. Tijdens de huidige Krimcrisis ligt dat blijkbaar anders: lezers die op internet reageren op het nieuws over de Krim, geven opvallend vaak uiting aan hun achterdocht jegens de commentaren van westerse autoriteiten.

"Het eerste slachtoffer van de oorlog is de waarheid" wordt in de media vaak als een 'oud gezegde' gepresenteerd, maar in feite is het een vrij nieuw spreekwoord, dat pas aan het eind van de 20ste eeuw courant werd in onze taal. Dat kwam mede door de verschijning van het spraakmakende boek Het eerste slachtoffer (1978). Daarin beschrijft de Britse journalist Phillip Knightley de oorlogsjournalistiek vanaf de Krimoorlog (1853-1856). Hij maakt duidelijk dat de journalistiek zich vroeger vaak aan de politieke standpunten van haar regering conformeerde.

De titel Het eerste slachtoffer is een vertaling van The first victim, een toespeling op wat al langer een gevleugeld woord in het Engelse taalgebied was, namelijk de uitspraak die de Amerikaanse senator Hiram Warren Johnson, in 1917, dus tijdens de Eerste Wereldoorlog, deed: "The first casualty when war comes is truth".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden