Recensie

Wat is er toch met Thelma aan de hand?

Beeld X

Thelma
Regie: Joachim Trier
Met Eili Harboe, Kaya Wilkins, Henrik Rafaelsen, Ellen Dorrit Petersen
★★★★★

Thelma’ opent met een scène waarin een vader in een grijzig landschap van ijs en sneeuw een geweer op zijn dochtertje richt. De Noorse regisseur Joachim Trier deinst er niet voor terug zijn publiek onmiddellijk emotioneel bij de lurven te grijpen en een verhaal in te sleuren dat tot het laatste moment diep verontrust.

Thelma, buitengewoon mooi gespeeld door veelbelovend nieuwkomer Eili Harboe, is een eerstejaarsstudente die het gezinsleven met haar ouders in een afgelegen huis juist heeft verruild voor een universiteitscampus. Stil en alleen beweegt ze zich van kaal appartementje naar collegezaal. Ze observeert, maar wordt zelf nauwelijks opgemerkt. Totdat ze, in de bibliotheek, een aanval krijgt. Is het epilepsie?

Aan de soundtrack te horen kan het van alles zijn. Trier is een filmmaker die graag elementen uit verschillende genres plukt en ze samenvoegt tot iets geheel nieuws. Zijn eerdere, Engelstalige ‘Louder than Bombs’, was een familietragedie waarin hij het stille ongemak tussen gezinsleden in rouw opzocht. Iets vergelijkbaars gebeurt in ‘Thelma’. En veel meer.

De studente valt uit de toon, met het kruisje om haar hals en haar weigering alcohol te drinken. Toch raakt ze bevriend met, en zelfs verliefd op, losse feestneus Anja (Kaya Wilkins). We zien Thelma voor het eerst lachen. Ondersteund door de onheilspellende klanken van zijn vaste componist Ola Fløttum trekt Trier een volle trukendoos open. Sensualiteit, gruwelijkheden, telepathie, lesbische erotiek, prachtige special effects, paranormale werkelijkheden: heerlijk beheerst laat hij zijn intrigerende coming-of-agedrama ontsporen.

Twee werelden

Razendknap, met subtiele dialogen en voortreffelijke acteurs, laat de filmmaker twee werelden schuren. Thelma’s ouderlijke, ijzige universum, waarin een vader dingen zegt als ‘kennis maakt een mens niet superieur’. En Thelma’s nieuwe wereld, waarin ruimte is voor wetenschapshonger en zonde. Geen wonder, die aanvallen. Terwijl artsen met hersenscans in haar hoofd proberen te kijken, laat Trier, bewonderaar van thrillermakers als Brian de Palma en Nicolas Roeg, de studente jeugdtrauma’s herbeleven die herinneringen oproepen aan filmklassiekers als ‘Carrie’, ‘Don’t Look Now’ en ‘Rosemary’s Baby’.

Ronduit griezelig wordt de film, gedrenkt in typisch Scandinavische bleke tinten, geen moment. Maar de kijker blijft onrustig, van begin tot eind. Wat is er toch met Thelma, die droomt van adders en huilend bidt om verlossing? Of gaat de film niet over één jonge vrouw? Aan het begin zoomt Trier langzaam in op een campusplein, waar de camera na enig twijfelen zijn oog laat vallen op Thelma. Aan het einde gebeurt het omgekeerde: met het terugtrekken van de camera verdwijnt ze, op hetzelfde plein, in een groep willekeurige mensen. Zijn we, met onze eigen familiegruwelen, allemaal Thelma?

Lees meer filmrecensies in ons dossier

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden