Wat is er over van Tsipras' beloften over asielbeleid?

Bij het stadion van Kos trad de politie deze week hard op tegen migranten met onder andere brandplusapparaten.Beeld afp

Het was een nobele belofte die de Griekse premier Alexis Tsipras deed aan het begin van zijn regeerperiode. Hij zou breken met het harde vluchtelingenbeleid van zijn voorganger Antonis Samaras. De detentiecentra voor migranten waar Griekenland geregeld voor op de vingers is getikt, gingen op slot. Een humaner beleid zou voortaan de norm worden.

Het strookt niet helemaal met de beelden die deze week de wereld overgingen vanaf het Griekse eiland Kos. Jonge gezinnen uit Syrië, Afghanistan en Irak stonden uren te wachten op de benodigde papieren in een snikheet voetbalstadion. Er ontstonden opstootjes tussen migranten en confrontaties met de politie. Migranten eisten eten en minder lange wachttijden. Wat is er over van de beloften die Tsipras een half jaar geleden nog deed?

Wij kunnen hier niets aan doen, er komen te veel mensen naar ons land, is het argument van de Griekse premier. In de eerste zeven maanden van dit jaar arriveerden 124.000 vluchtelingen in Griekenland, een toename van 750 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Griekenland heeft simpelweg niet de middelen om deze mensen fatsoenlijk op te vangen. "We kampen met een crisis binnen een crisis", aldus Tsipras die de hulp heeft ingeroepen van Brussel.

Mooie beloften
Maar mensenrechtenorganisaties menen dat de erbarmelijke omstandigheden niet alleen zijn terug te voeren op geldproblemen. De Griekse asielprocedure wordt al jaren bekritiseerd. Om die reden mogen migranten die doorreizen naar andere Europese landen niet meer teruggestuurd worden, oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een aantal jaren terug. Een uitzondering op de regel, want in principe moeten de vluchtelingen asiel aanvragen in het land van aankomst.

De mooie beloften van Tsipras zijn nog niet omgezet in beleid, zo concludeert Amnesty International. De asielprocedure is nog altijd onder de maat, meent de mensenrechtenorganisatie die de afgelopen maanden onderzoek deed op de Griekse eilanden en langs de grens met Turkije.

De wachttijden zijn te lang, de registratie is slecht georganiseerd omdat er te weinig personeel wordt ingezet, en het beschikbare EU-geld wordt niet efficiënt besteed. Daarom riep de Griekse regering onlangs een speciale autoriteit in het leven die moet toezien op het eerlijk verdelen van Europese subsidie.

Vluchtelingen op Kos in een park.Beeld afp

Zeker op de Griekse eilanden die vluchtelingen steeds vaker verkiezen boven het vasteland omdat de grens met Turkije is afgesloten met een hek, zijn opvangplekken beperkt. Op Lesbos en Samos zijn inmiddels opvangcentra ingericht bedoeld om vluchtelingen te voorzien van eten, eventuele psychische hulp en medische behandelingen.

Maar op andere eilanden zoals Chios en Kos waar ook veel migranten arriveren, zijn die voorzieningen niet voorhanden. Vandaar dat de burgemeester van het toeristische Kos een oud voetbalstadion inrichtte als noodopvang. Hij wilde de vluchtelingen weg hebben uit parken en langs het strand.

Asieldienst
Overigens kunnen ook Lesbos en Samos de toestroom niet aan. Op Lesbos kamperen de migranten op een parkeerplaats en op Samos zitten de opvangcentra overvol.

In Athene gaat het wel iets beter met de asielprocedure. De politie die voorheen verantwoordelijk was voor de asielaanvragen is vervangen door een speciale asieldienst. Dit bureau kan zo'n tien tot veertig aanvragen per dag behandelen, terwijl de politie voorheen maar één keer per week documenten verstrekten aan de vluchtelingen. Het gevolg was dat honderden mensen vaak tevergeefs uren stonden te wachten.

Bovendien wordt het Griekse politiekorps geregeld beticht van racisme. Vluchtelingen werden vaak slecht behandeld, aldus mensenrechtenorganisaties.

Ondanks de verbeteringen heeft Griekenland nog een lange weg te gaan, zegt Amnesty. Niet alleen op het gebied van goede opvang.

Nog steeds gebruikt de grenspolitie die patrouilleert langs de Turkse grens geweld om migranten uit te zetten. Terwijl Tsipras beloofde een einde te maken aan dit soort praktijken.

Amnesty: Oostenrijk schendt rechten vluchtelingen

De toestand in het grootste immigratiecentrum van Oostenrijk, in het plaatsje Traiskirchen vlak onder Wenen, is 'ronduit schandalig'. Volgens Heinz Patzelt, hoofd van de Oostenrijkse tak van Amnesty International, schendt het alpenland vrijwel alle mensenrechtenconventies doordat het vluchtelingen niet fatsoenlijk opvangt.

Zieken krijgen geen medische verzorging, vrouwen en mannen moeten in één ruimte douchen, en kinderen zwerven rond zonder begeleiding. Amnesty publiceerde gisteren een keihard rapport waarin het talrijke misstanden aan de kaak stelt.

De problemen worden veroorzaakt doordat de opvanglocatie overvol is. Er verdringen zich 4000 mensen, terwijl er maar plek is voor 1800. Meer dan duizend bewoners slapen noodgedwongen in de open lucht; onder hen ook 450 kinderen. Verder telt het centrum veel te weinig artsen en slechts drie psychologen, wat erg krap is gezien de trauma's van vluchtelingen.

Diverse hulporganisaties, waaronder Artsen zonder Grenzen, hebben gratis medisch personeel aangeboden, maar dat heeft het centrum afgewezen. Ook veel particulieren die asielzoekers bij hen thuis wilden opvangen, werden geweerd. Een vrouw die een tent kwam brengen, kreeg bijna een proces-verbaal.

Pijnlijk is verder dat mannen en vrouwen gebruik moeten maken van dezelfde doucheruimte, zonder tussenwandjes. Daar komt bij dat de vluchtelingen uren in de rij staan voor alles.

De Oostenrijkse regering erkent dat de toestand 'precair' is. Ze schrijft de chaos toe aan de grote toestroom. Alleen al de eerste helft van dit jaar kwamen er 23.000 asielzoekers naar Oostenrijk. Dat is meer dan het totale aantal van vorig jaar.

Om de acute nood te lenigen zal Oostenrijk 500 asielzoekers doorsturen naar buurland Slowakije. Het land werkt ook aan wetgeving die de deelstaten dwingt om een minimumaantal vluchtelingen op te vangen. Nu stellen de regio's zich nog onwillig op, waardoor asielzoekers nauwelijks doorstromen vanuit de centrale opvanglocaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden