Opinie

Wat is er nou erg aan kunst subsidiëren?

Een Madrileens museum zette een van Dijkstra's foto's naast een Romeins Venusbeeld.Beeld epa

LEONIE BREEBAART   Heeft u dat ook: dat u steeds brieven in de bus krijgt met het verzoek mee te betalen aan iets cultureels? Vervelend is dat. Vroeger betaalde je gewoon belasting, daar merkte je weinig van. Je vertrouwde erop dat het geld goed besteed werd, door mensen met verstand van zaken. Je hoefde niet zelf te beoordelen of je dit instituut, of die noodlijdende kunstenaar wilde redden. Prettig, want al heeft het iets vleiends om mecenasje te spelen, het voelt toch ook nogal wiebelig. Wie zegt me dat déze schilder wél steun verdient en die niet? Zijn leuke hoofd? Mijn toevallige smaak of stemming?

Van de kenners die ons belastinggeld verdeelden (en nog steeds verdelen) mag je meer overzicht verwachten. Natuurlijk opereren ze in een klein wereldje, want als je in Nederland op een bepaald niveau presteert kom je je vakbroeders nu eenmaal voortdurend tegen - dat geldt voor kunstenaars net zo goed als voor wiskundigen of paardenfokkers. Intussen hebben we aan dat goeie ouwe systeem veel moois te danken. Neem Rineke Dijkstra. Van het Fonds voor Beeldende Kunsten kreeg de fotografe even de ruimte om langs de stranden van Europa te reizen, zodat ze rustig haar eigen visie kon ontwikkelen. Ze kwam terug met inmiddels wereldberoemde foto's van kwetsbare pubers in badkleding. Foto's die herinneren aan Botticelli, maar die door hun tedere menselijkheid ook een onvergetelijk commentaar leveren op de holle reclamebeelden van blije, gladde puberlijven die ons dagelijks worden ingepompt. Toch fijn dat de fotografe even niet aan opdrachtgevers hoefde te denken.

Crowdfunding
Sinds de crisis wordt ervan uitgegaan dat Nederlanders voor zulke grappen niet meer willen betalen. Moderne kunst ligt moeilijk, en hoewel ook reuzen als Van Gogh en Mondriaan in hun tijd door het grote publiek werden uitgelachen, wil het gros van de kiezers er nog steeds niet aan dat sommige mensen kwaliteit iets eerder herkennen dan zij. Dat zoiets (net als wiskunde en paardenfokken) veel training vraagt, wordt vergeten. En van dat onbegrip maakt de overheid gebruik om de bezuinigingen van het vorige kabinet door te voeren.

Dan nóg zou de boodschap aan kunstenaars eenvoudig kunnen zijn: wie niet al te veel talent heeft hoeft niet meer te rekenen op subsidie, die moet maar stoppen of aan crowdfunding gaan doen. Maar in een poging de kiezers te laten zien dat kunstenaars echt niet meer lui achterover mogen hangen, gaat de overheid nu een stapje verder. Ze wil dat alle kunstenaars de boer op gaan, dat ze 'cultureel ondernemers' worden. Wie tegenwoordig geld wil krijgen uit de grootste pot, die van het Mondriaanfonds, moet komen met een 'presentatieplan' waaruit duidelijk wordt voor wie hij zijn kunstwerk eigenlijk gedacht had. Alsof je schildert met het oog op bejaarden of kansloze jongeren.

Erger is, dat de sociaal onhandige of gewoon sterk op zijn werk geconcentreerde kunstenaar - zeg maar de Vincent van Gogh van vandaag - onder zo'n beleid geen eerlijke kans krijgt. Terwijl de handige prater, die al een voorsprong hád bij de leek en de mecenas, nu ook kan scoren bij degenen die er toch eigenlijk voor zijn aangesteld om goed te kíjken - en door gladde verkooppraatjes heen te prikken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden