Analyse

Wat is er mis met een vierdaagse schoolweek?

Beeld Hollandse Hoogte / Kees van de Veen

Nu het lerarentekort de spuigaten uitloopt, dringt de vraag zich op of een vijfdaagse schoolweek nog een houdbare norm is. Zijn minder lesuren een oplossing?

Vier dagen naar school en één dag thuis werken aan opdrachten: de leerlingen van CBS Tamarinde in Zaandam zijn er al even aan gewend. Bij een aantal groepen voerde de school na de kerstvakantie een vierdaagse schoolweek in vanwege het oplopende lerarentekort. “Een overmachtsituatie”, zegt directeur Janneke Oosterman. “Wettelijk is het niet toegestaan, maar we kunnen niet anders. We doen dit in ieder geval tot de voorjaarsvakantie. Ik hoop dat er tegen die tijd een oplossing is.”

Nu het lerarentekort steeds verder oploopt, dringt de vraag zich op of een vijfdaagse schoolweek nog een houdbare norm is. Tachtig procent van de schooldirecteuren moest de afgelopen weken op zoek naar vervanging voor zieke leerkrachten, bleek onlangs uit een peiling van AVS, de vereniging voor schoolleiders. In een derde van de gevallen lukt het niet om een oplossing te vinden. Volgens de wet zijn Nederlandse basisscholen verplicht om jaarlijks 940 lesuren aan te bieden, zegt voorzitter Rien Spies van Agora, het bestuur waar CBS Tamarinde onder valt. Maar bij gebrek aan leraren sturen scholen kinderen steeds vaker noodgedwongen naar huis, werken met roulatiesystemen of zetten onbevoegde mensen voor de klas.

Minder uren, toch kwaliteit

Allemaal onrustige oplossingen, vindt Spies. In plaats van doekjes voor het bloeden kiest hij liever voor een (tijdelijke) vierdaagse schoolweek. Dat geeft scholen lucht, en ouders duidelijkheid. Nu mogen scholen maximaal zeven weken per jaar een vierdaagse schoolweek aanbieden (bijvoorbeeld vanwege studiedagen voor leraren), maar Spies vindt dat Den Haag scholen meer ruimte moet geven om die termijn op te rekken. “Voor de korte termijn zou dat zeker een van de echte oplossingen zijn.”

De kwaliteit van onderwijs hoeft met minder uren niet in het geding te komen, bewijzen internationale ranglijsten. Stelselmatig zijn het in de PISA-onderzoeken juist de slechtst scorende landen, zoals Italië en Griekenland, waar kinderen de meeste uren maken. En Finland scoort met slechts 800 lesuren per jaar sinds jaar en dag juist zeer hoog. Een paar succesformules: korte lesdagen, minder toetsen en kinderen lang laten kleuteren. 

Het is een kwestie van keuzes, vindt directeur Oosterman. “Het lerarentekort loopt de komende jaren op naar 10.000 voltijdsaanstellingen. We staan voor een proces van anders organiseren en moeten kritisch naar het curriculum kijken. Je moet niet vergeten wat het onderwijs allemaal op het bord krijgt: lessen over sociale media, gezond eten, seksuele voorlichting. Als je focust op de kern van het onderwijs, taal en rekenen, zijn er zeker mogelijkheden om de schoolweek te verkorten. De opvoedkundige taken kun je dan ergens anders beleggen.”

Er kleven echter ook risico’s aan een structurele vierdaagse schoolweek, stelt Paulien Meijer, hoogleraar onderwijskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Het vergroot de kansenongelijkheid, vreest zij. “Bijlessen en huiswerkbegeleiding nemen nu al toe. Dat zal hierdoor vermoedelijk versterkt worden. Rijke ouders regelen dan wel iets, armere kunnen dat niet.” Zaken als burgerschap, seksuele voorlichting en omgang met sociale media weghalen uit het reguliere lespakket, is geen goed idee, denkt Meijer. “Als je dat in een schemergebied buiten het onderwijs plaatst, zul je zien dat er allerlei commerciële partijen opduiken. Het gevolg is dat de kansenongelijkheid toeneemt.”

Toch vindt ook de PO-Raad, de belangenorganisatie van basisscholen, het aanbieden van minder lesuren een ‘interessante gedachte’. “Met simpele oplossingen komen we er niet meer”, zegt een woordvoerder. “In Nederland krijgen kinderen relatief veel lesuren. We zeggen niet: schrap maar gewoon een dag. Je moet er goed over nadenken. Maar wij vinden dat de tijd rijp is om hierover te praten. Ook met ouders.”

Lees ook: 

Liever vierdaagse schoolweek dan onbevoegde kunstenaar voor de klas

De Algemene Onderwijsbond riep scholen eerder in Trouw op om een vierdaagse schoolweek in te voeren als het tekort aan leraren te groot is. Omstreden, maar nood breekt wet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden