Klein Verslag

Wat is dat toch met die woede, die in zoveel landen politieke partijen voedt?

Een boze Duitser (r) in Dresden. Beeld Getty Images

Woede, woede, woede. Wat is dat toch met die woede, die in zoveel landen partijen voedt? Woede tegen gevestigde machten, woede uit gebrek aan erkenning, woede uit minderwaardigheidsgevoel, woede over ongelijkheid.

Woede is ook de donkere macht in de Duitse verkiezingen, die naar buiten toe zo stabiel lijken, met telkens dezelfde winnaar. De aanvoerders van de grote 'volkspartijen', Angela Merkel en Martin Schulz, hielden een tv-duel zonder de woede. De woede bestond niet. Men glimlachte naar elkaar.

Dat was gek. Het land floreert, de economie groeit, de werkeloosheid daalt, maar zelden leek de woede groter.

De woede staat in alle kranten en weekbladen. Der Spiegel zette deze week het sussende cliché 'Alles wird gut' op zijn omslag, maar streepte de 'g' door en verving die door een 'w'. Alles wird wut.

In de Frankfurter Allgemeine Zeitung en Die Zeit paginagrote artikelen over de woede, die zich manifesteert bij verkiezingsoptredens van bondskanselier Merkel via scheldpartijen, gefluit of het gooien met tomaten.

De cover van Der Spiegel toont niet het goede maar de woede. Beeld Wim Boevin000

De partij die zich met die woede voedt, heet hier AfD, 'Alternative für Deutschland', ook wel omschreven als een rechts-populistische beweging. In peilingen halen ze twaalf procent van de stemmen en daarmee zijn ze op weg in grootte de derde partij van de Duitsland te worden.

Dus wat is dat met die woede?

Woede is, in zijn pure vorm, een drift. Zoals je bij kinderen en adolescenten kan zien. Wanneer wordt een kind woedend? Voor mezelf sprekend en mijn kinderlijke woedebuien terughalend (woede nestelt zich breeduit in de herinnering) dan zie ik mijn drift ontstaan uit onredelijkheid (toen een broertje mijn stoel innam), uit schaamte (toen ik me betrapt voelde) en uit onbegrepen zijn (toen mijn vader me - ik was zeventien - niet toestond dat ik een weekend bij mijn vriendin doorbracht).

In dat laatste geval richtte ik mijn woede niet op hem, maar uitte ik het door het aan de mond zetten en legen van een halve fles Martini uit de drankvoorraad van mijn ouders, iets waar ik een dag later heel veel spijt van had.

Woede uit mijn volwassenheid is niet zelden woede uit frustratie, woede over het eigen onvermogen. Ik kan niks.

Hebben we hier iets aan, beste mensen van de AfD?

Ik heb nog nooit heel hard en woedend 'Donder op' (of op z'n Duits 'Hau ab!') geroepen naar een politicus.

De meeste woede oogst de AfD in het oosten van het land, in de deelstaten van de voormalige DDR. Maar ook hier: groeiende economie, dalende werkeloosheid, stijgende welvaart.

Alleen: de welvaart groeit niet zo hard als in het westen. En die banen dat zijn kleine banen, minimumlonen, deeltijdbanen. En dan de vluchtelingen. De bondskanselier legt wel een arm om een Syriër, voor een selfie, maar niet om een kleine man uit Mecklenburg-Voorpommeren.

Oost-west. Dat is, in de hoofden, een diepe kloof. Zoals ook die tussen Oost- en West-Europa. Hier de minderen, daar de meerderen. In het oosten zit minder vis in de visstick dan in het westen.

Maar toch. Woede in de politiek is geen drift. Woede is hier calculatie.

Bekijk hier het archief van de rubriek 'Klein Verslag'
Lees ook: 
AfD-lijsttrekker: 'We moeten trots zijn op prestaties Duitse soldaten in WOII'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden