Wat is dan de sound van palingen?

Erik Bindervoet mixt hoge en lage cultuur

Wat hebben The Beatles, James Joyce, William H. Shakespeare en Bob Dylan gemeen? Ze zijn mede dankzij Erik Bindervoet (1962) in het Nederlands te lezen.

Samen met Robbert-Jan Henkes (1962) vertaalde hij het onvertaalbaar geachte 'Finnegans Wake' van Joyce. De song 'We Can Work It Out' van John Lennon en Paul McCartney werd in hun vertaling: 'Weekend wordt het koud'.

Wie ooit een optreden van het duo Henkes en Bindervoet zag, weet dat de heren in een voortdurend vraag- en antwoordspel snel en scherp schakelen, waarbij ze geen onderscheid maken tussen hoge en lage cultuur. Dat geldt ook voor de poëzie van Erik Bindervoet, want behalve vertaler, tekenaar, auteur van pamfletten en ander proza, is hij ook dichter. Al is die poëzie (ondanks een Buddingh'-prijs-nominatie voor zijn debuut) toch een beetje in de schaduw van het andere werk gebleven.

'De mond van de waarheid' is niettemin alweer zijn zevende bundel. De gedichten zijn even melig als scherp, met tal van sporen van vertaalde en andere auteurs. Deze regels hadden ook best van K. Schippers kunnen zijn:

Als je hetzelfde verhaal

Van twee verschillende mensen hoort,

Van twee verschillende kanten dus,

Dan ben je er op twee verschillende manieren

Niet bij geweest.

Het tien pagina's lange 'Het geluid van paling' is dan weer onmiskenbaar Bindervoet. Dat zit 'm in een soort filosofische inzet - een korte verhandeling over het woordje 'eigenlijk' - die bijna als vanzelfsprekend, en zonder in te zakken, via de satékroket naar Volendammer muziekgrootheden golft. De vertolkers van de Paling Sound: "Het woord alleen al/ Werpt/ Vele vragen op./ Om met de belangrijkste te beginnen:/ Wat is het geluid van palingen?"

Bindervoet schrijft bondig en weidt nu en dan droogkomisch uit, schurkt aan tegen de flauwe grap, maar kan ook breekbaar zijn. Bijvoorbeeld als het gaat over een vader, een man die langzaamaan in een eigen wereld lijkt te leven. Als hij overlijdt wil de familie hem - niet lachen - begraven in een 'sinterklaaskostuum'. Het leidt tot fikse onenigheid. Maar als moeder maant 'Ach lach erom', komt slechts als antwoord 'Maar dat kon ik niet'.

Bindervoet beweegt zich moeiteloos in vrije vormen én in strakkere als het sonnet. Zijn brede (literaire) interesses worden, zonder opdringerigheid, over de lezer uitgestrooid. In een lang gedicht naar aanleiding van een bezoek aan de James Joyce Archives gebeurt dat zelfs letterlijk: notities en parafernalia van de beroemde auteur zijn door het gedicht verspreid: 'Een ansicht uit Amsterdam, Binnen-Amstel/ Met Magere Brug,/ Een telegram/ (YES JAMES JOYA)'.

Is dan alles 'leuk', of de moeite waard in deze bundel? Nee, soms drukt de kolder de poëzie nogal aan de kant. Maar intelligente, tragische meligheid is wel Bindervoets bijzondere handelsmerk.

Erik Bindervoet: De mond van de waarheid. De Harmonie, Amsterdam; 88 blz. euro 15,90

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden