Wat is Beieren zonder kruis?

De ’heregodshoek’ noemen ze in Beieren de plek waar in het klaslokaal het kruisbeeld hangt. En wee degene die het kruisbeeld uit die hoek wil halen.

Die krijgt de toorn van de Beierse gemeenschap over zich heen. Want het kruisbeeld in de openbare ruimte is deel van de Beierse katholieke identiteit.

De Groenen hebben het geweten. In juni namen ze op hun congres in Augsburg een motie aan waarin ze het kruisbeeld in de klaslokalen ter discussie stelden. Heel Beieren stond op zijn kop. Voorop de Christelijk-Sociale Unie (CSU). Maar ook de sociaal-democraten, de vakbonden en de kerken kritiseerden het besluit.

Sepp Dürr, fractievoorzitter van de Groenen in de Beierse landdag, was er erg ongelukkig mee. Een groep vrouwen wilde docenten verbieden een hoofddoek te dragen. „Dat vonden ze een symbool van onderdrukking. Toen wilden ze in één moeite door meteen alle persoonlijke religieuze symbolen verbieden.”

Het kwaad was al geschied. „Met hun multiculti-gelijkmakerij willen ze de kerken uit het openbare leven verbannen,” schamperde CSU-secretaris Christine Haderthauer. „Dat kennen we, zo was het in de DDR.” En CSU-leider Günther Beckstein verklaarde: „Dit is een aanval op onze christelijke ’Leitkultur’ en op alle gelovige christenen.”

Dürr heeft toen geprobeerd te redden wat er te redden viel. „Ik heb getracht het accent in het publieke debat te verleggen van het kruisbeeld naar het concordaat tussen het Vaticaan en Beieren. Dat verdrag stamt uit 1924 en is nodig aan revisie toe. Ik strijd er al meer dan tien jaar tegen.”

In dat concordaat is onder meer geregeld dat de Vrijstaat Beieren betaalt voor het onderhoud van kerken, voor het kerkelijke sociale werk, voor kerkelijke leerstoelen aan de universiteiten en voor de salarissen van bisschoppen. Vorig jaar kostte dat de staat 60 miljoen euro. Per maand verdween 10.000 euro in het loonzakje van de Münchense aartsbisschop Reinhard Marx.

En dat terwijl de meeste Beierse belastingbetalers volgens Dürr weinig om religie geven. „Ik ben tijdens de verkiezingscampagne veel op de kruisbeelden-motie aangesproken. Dat de Groenen afstand nemen van de religie was het punt niet. Maar de mensen zagen het als een aanval op hun cultuur.”

Zo reageerde ook de lijsttrekker van de Groenen, bioboer Sepp Daxenberger. Deze katholiek distantieerde zich openlijk van het Groenen-congresbesluit. De oer-Beier heeft daarmee de Groenen wellicht gered voor een debâcle. De Groenen boekten winst: ze stegen zondag van 7,7 naar 9,4 procent.

Waar het Dürr om gaat is dat de mensen in Beieren eindelijk inzien dat ze een veel-culturenstaat zijn. Om te beginnen zijn de regionale verschillen heel groot. Wat voor de Beierse cultuur doorgaat, is eigenlijk die van Opper-Beieren met de hoofdstad München. Die domineert de regionale culturen van de Franken, de Zwaben en de Neder-Beieren.

Bovendien is Beieren al heel lang een immigratieland. ’Vóór de oorlog vestigden zich hier Italianen, Fransen en Bohemers. En de laatste jaren zijn hier veel mensen uit de voormalige DDR gekomen. En allerlei moslims.’

Dürr vertelt over een werkbezoek aan een beroepsopleiding in München. ’Onder de leerlingen waren veel moslims. Toen de school werd opgericht, hebben ze eerst alle kruisbeelden uit het gebouw verwijderd. Die liggen nu in de kelder. Wie er een wil hebben, kan hem zo meenemen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden